Varman Dynasty MCQ's - Part 1

Direction (1-20): In the following questions, evaluate your knowledge of the Varman Dynasty of ancient Kamarupa (Assam). Read each question carefully and select the best option among the choices provided.

This module provides an in-depth study of the historical, administrative, epigraphic, and cultural aspects of the Varman dynasty—the first recorded historical royal dynasty of ancient Assam. Understanding rulers such as Pushyavarman, Bhutivarman, and Bhaskaravarman, along with key copperplate inscriptions, rock edicts, and foreign records (e.g., Xuanzang and the Harshacharita), is crucial for competitive examinations.

निर्देश (1-20): निम्नलिखित प्रश्नों में प्राचीन कामरूप (असम) के वर्मन राजवंश से संबंधित अपने ज्ञान का परीक्षण कीजिए। प्रत्येक प्रश्न को ध्यानपूर्वक पढ़ें और दिए गए विकल्पों में से सर्वोत्तम विकल्प चुनें।

यह खंड प्राचीन कामरूप के ऐतिहासिक वर्मन राजवंश के राजनीतिक विस्तार, अभिलेखों, सांस्कृतिक योगदानों तथा कूटनीतिक संबंधों के अध्ययन के लिए तैयार किया गया है। पुष्यवर्मन से लेकर भास्करवर्मन तक के कालक्रम, ताम्रपत्रों, शैल अभिलेखों और चीनी यात्री ह्वेन त्सांग के यात्रा वृत्तांत से जुड़े तथ्य प्रतियोगी परीक्षाओं के दृष्टिकोण से अत्यंत महत्वपूर्ण हैं।

নিৰ্দেশনা (১-২০): নিম্নলিখিত প্ৰশ্নসমূহত প্ৰাচীন কামৰূপ (অসম)ৰ ঐতিহাসিক বৰ্মন ৰাজবংশ সম্পৰ্কীয় জ্ঞান মূল্যায়ন কৰক। প্ৰতিটো প্ৰশ্ন মনোযোগেৰে পঢ়ক আৰু শুদ্ধ বিকল্পটো বাছনি কৰক।

এই খণ্ডটো প্ৰাচীন কামৰূপৰ প্ৰথম ঐতিহাসিক ৰাজবংশ—বৰ্মন বংশৰ ৰাজনৈতিক উত্থান, প্ৰশাসনীয় ব্যৱস্থা, শিলালিপি, তাম্ৰশাসন আৰু সাংস্কৃতিক ইতিহাসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। পুষ্যবৰ্মনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ভাস্কৰবৰ্মনলৈকে সকলো প্ৰধান শাসকৰ অৱদান, ডুবি আৰু নিধানপুৰ তাম্ৰফলি, উমাচল আৰু বৰগংগা শিলালিপি তথা হিউৱেন চাঙৰ ভ্ৰমণবৃত্তান্ত প্ৰতিযোগিতামূলক পৰীক্ষাৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।

StudyBix.com-Q1: Who was the founder of the Varman dynasty in ancient Kamarupa?

A
Bhaskaravarman
B
Pushyavarman
C
Mahendravarman
D
Bhutivarman
E
Susthitavarman

StudyBix.com-Q1: प्राचीन कामरूप में वर्मन राजवंश के संस्थापक कौन थे?

A
भास्करवर्मन
B
पुष्यवर्मन
C
महेंद्रवर्मन
D
भूतिवर्मन
E
सुस्थितवर्मन

StudyBix.com-Q1: প্ৰাচীন কামৰূপৰ বৰ্মন বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক কোন আছিল?

A
ভাস্কৰবৰ্মন
B
পুষ্যবৰ্মন
C
মহেন্দ্ৰবৰ্মন
D
ভূতিবৰ্মন
E
সুস্থিতবৰ্মন

View Answer View Explanation

Correct Answer: B) Pushyavarman

Explanation: Pushyavarman established the Varman dynasty in Kamarupa around 350 CE. He traced his legendary ancestry back to the mythical Asura king Narakasura and his son Bhagadatta, thereby legitimizing his royal sovereignty. He was a contemporary of the Gupta emperor Samudragupta, as recorded in the Allahabad Pillar inscription (Prayag Prashasti), where Kamarupa is mentioned as a frontier kingdom (Pratyanta).

Aspect	Historical Detail
Founder	Pushyavarman (c. 350 CE)
Dynastic Lineage	Bhauma-Naraka Lineage
Epigraphic Reference	Allahabad Pillar Inscription of Samudragupta
Political Status	Frontier State (Pratyanta Rajya)

Why other options are incorrect:

A) Bhaskaravarman: He was the last and most illustrious ruler of the dynasty, reigning during the 7th century CE.
C) Mahendravarman: He was the sixth ruler of the dynasty and the first to perform the horse sacrifice (Ashvamedha).
D) Bhutivarman: He was a powerful 6th-century monarch who expanded the borders and issued land grants in northern Bengal.
E) Susthitavarman: He was the father of Bhaskaravarman who suffered a defeat at the hands of the Later Gupta monarch Mahasenagupta.

सही उत्तर: B) पुष्यवर्मन

व्याख्या: पुष्यवर्मन ने लगभग 350 ईस्वी में कामरूप में वर्मन राजवंश की स्थापना की थी। उन्होंने अपने वंश की उत्पत्ति पौराणिक नरकासुर और उनके पुत्र भगदत्त से जोड़कर अपनी संप्रभुता को स्थापित किया। वह गुप्त सम्राट समुद्रगुप्त के समकालीन थे, जिसका विवरण प्रयाग प्रशस्ति में कामरूप को एक प्रत्यन्त (सीमावर्ती) राज्य के रूप में मिलता है।

तथ्य	ऐतिहासिक विवरण
संस्थापक	पुष्यवर्मन (लगभग 350 ईस्वी)
वंश परंपरा	भौम-नरक वंश
अभिलेखीय साक्ष्य	समुद्रगुप्त की प्रयाग प्रशस्ति
राजनीतिक स्थिति	प्रत्यन्त (सीमावर्ती) राज्य

अन्य विकल्प क्यों गलत हैं:

A) भास्करवर्मन: इस राजवंश के सातवीं शताब्दी के सबसे महान और अंतिम प्रमुख शासक थे।
C) महेंद्रवर्मन: राजवंश के छठे शासक थे जिन्होंने पहली बार अश्वमेध यज्ञ का आयोजन किया था।
D) भूतिवर्मन: छठी शताब्दी के एक प्रतापी राजा थे जिन्होंने उत्तरी बंगाल में भूमि अनुदान देकर साम्राज्य का विस्तार किया।
E) सुस्थितवर्मन: भास्करवर्मन के पिता थे, जिन्हें परवर्ती गुप्त शासक महासेनगुप्त के विरुद्ध युद्ध में पराजय का सामना करना पड़ा था।

সঠিক উত্তৰ: B) পুষ্যবৰ্মন

ব্যাখ্যা: পুষ্যবৰ্মনে আনুমানিক ৩৫০ খ্ৰীষ্টাব্দত কামৰূপত বৰ্মন বংশৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ নিজৰ বংশাৱলীক পৌৰাণিক নৰকাসুৰ আৰু ভগদত্তৰ সৈতে সংযোগ কৰি ৰাজকীয় মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিছিল। তেওঁ গুপ্ত সম্ৰাট সমুদ্ৰগুপ্তৰ সমসাময়িক আছিল, যাৰ উল্লেখ এলাহাবাদ প্ৰশস্তিত কামৰূপক সীমান্তৱৰ্তী ৰাজ্য হিচাপে কৰা হৈছে।

বিষয়	ঐতিহাসিক তথ্য
প্ৰতিষ্ঠাপক	পুষ্যবৰ্মন (আনুমানিক ৩৫০ খ্ৰীষ্টাব্দ)
বংশ পৰম্পৰা	ভৌম-নৰক বংশ
শিলালিপিৰ প্ৰমাণ	সমুদ্ৰগুপ্তৰ এলাহাবাদ প্ৰশস্তি
ৰাজনৈতিক স্থিতি	প্ৰত্যন্ত (সীমান্তৱৰ্তী) ৰাজ্য

অন্য বিকল্পবোৰ কিয় অশুদ্ধ:

A) ভাস্কৰবৰ্মন: এই বংশৰ সপ্তম শতিকাৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ আৰু শেষ স্বাধীন ৰজা আছিল।
C) মহেন্দ্ৰবৰ্মন: বংশটোৰ ষষ্ঠজন শাসক যিয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে অশ্বমেধ যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিছিল।
D) ভূতিবৰ্মন: ষষ্ঠ শতিকাৰ শক্তিশালী শাসক যিয়ে উত্তৰ বংগত ভূমিদান কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল।
E) সুস্থিতবৰ্মন: ভাস্কৰবৰ্মনৰ পিতৃ যিয়ে পৰৱৰ্তী গুপ্ত ৰজা মহাসেনগুপ্তৰ হাতত পৰাজিত হৈছিল।

StudyBix.com-Q2: The Chinese pilgrim Xuanzang (Hiuen Tsang) visited Kamarupa during the reign of which Varman monarch?

A
Kalyanavarman
B
Ganapativarman
C
Bhaskaravarman
D
Balavarman I
E
Salastambha

StudyBix.com-Q2: चीनी यात्री ह्वेन त्सांग ने किस वर्मन शासक के शासनकाल में कामरूप की यात्रा की थी?

A
कल्याणवर्मन
B
गणपतिवर्मन
C
भास्करवर्मन
D
बलवर्मन प्रथम
E
शालस्तम्भ

StudyBix.com-Q2: চীনা পৰিব্ৰাজক হিউৱেন চাঙে কাৰ শাসনকালত কামৰূপ ভ্ৰমণ কৰিছিল?

A
কল্যাণবৰ্মন
B
গণপতিবৰ্মন
C
ভাস্কৰবৰ্মন
D
প্ৰথম বলবৰ্মন
E
শালস্তম্ভ

View Answer View Explanation

Correct Answer: C) Bhaskaravarman

Explanation: Xuanzang visited the kingdom of Kamarupa in 642–643 CE upon the personal and persistent invitation of King Bhaskaravarman (Kumara Raja). The pilgrim spent several months at the royal capital Pragjyotishpura and left behind a vivid and detailed eyewitness account of Kamarupa's geography, administration, climate, people, and religious environment in his classic travelogue Si-Yu-Ki.

Entity	Historical Profile
Foreign Traveler	Xuanzang (Hiuen Tsang)
Host Monarch	Bhaskaravarman (Kumara Raja)
Period of Visit	642–643 CE
Key Chronicle	Si-Yu-Ki (Buddhist Records of the Western World)

Why other options are incorrect:

A) Kalyanavarman: Ruled much earlier, during the 5th century CE, long before Xuanzang set out for India.
B) Ganapativarman: A 5th-century ruler of Kamarupa who had no chronological connection with the 7th-century Chinese traveler.
D) Balavarman I: The son and successor of Pushyavarman in the 4th century CE.
E) Salastambha: Not a Varman king; he established the subsequent Mlechchha dynasty after the fall of the Varmans.

सही उत्तर: C) भास्करवर्मन

व्याख्या: चीनी बौद्ध भिक्षु ह्वेन त्सांग ने 642-643 ईस्वी में राजा भास्करवर्मन के विशेष आमंत्रण पर कामरूप की यात्रा की थी। उन्होंने कामरूप की राजधानी प्राग्ज्योतिषपुर में महत्वपूर्ण समय बिताया और अपने प्रसिद्ध यात्रा वृत्तांत सी-यू-की में कामरूप की राजनीतिक व्यवस्था, भूगोल, जलवायु तथा सांस्कृतिक जीवन का अत्यंत प्रामाणिक और विस्तृत विवरण दर्ज किया।

घटक	ऐतिहासिक विवरण
विदेशी यात्री	ह्वेन त्सांग (Xuanzang)
समकालीन शासक	भास्करवर्मन (कुमार राजा)
यात्रा काल	642–643 ईस्वी
यात्रा वृत्तांत	सी-यू-की

अन्य विकल्प क्यों गलत हैं:

A) कल्याणवर्मन: पांचवीं शताब्दी में शासन किया था, जो ह्वेन त्सांग के भारत आगमन से सदियों पूर्व का काल है।
B) गणपतिवर्मन: पांचवीं शताब्दी के शासक थे और उनका सातवीं सदी के चीनी यात्री से कोई संबंध नहीं था।
D) बलवर्मन प्रथम: चौथी शताब्दी में पुष्यवर्मन के उत्तराधिकारी थे।
E) शालस्तम्भ: वर्मन वंश के शासक नहीं थे; उन्होंने वर्मन वंश के पतन के उपरांत म्लेच्छ वंश की स्थापना की थी।

সঠিক উত্তৰ: C) ভাস্কৰবৰ্মন

ব্যাখ্যা: চীনা পৰিব্ৰাজক হিউৱেন চাঙে আনুমানিক ৬৪২–৬৪৩ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰজা ভাস্কৰবৰ্মনৰ নিমন্ত্ৰণক্ৰমে কামৰূপ ভ্ৰমণ কৰিছিল। তেওঁ ৰাজধানী প্ৰাগজ্যোতিষপুৰত কেইবামাহো অতিবাহিত কৰিছিল আৰু তেওঁৰ ভ্ৰমণবৃত্তান্ত চি-ইউ-কিত কামৰূপৰ সমাজ, ভৌগোলিক অৱস্থা আৰু ধৰ্মীয় জীৱনৰ এক বিশদ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰি থৈ গৈছে।

উপাদান	ঐতিহাসিক বিৱৰণ
পৰিব্ৰাজক	হিউৱেন চাং (Xuanzang)
সমসাময়িক ৰজা	ভাস্কৰবৰ্মন (কুমাৰ ৰজা)
ভ্ৰমণৰ সময়	৬৪২–৬৪৩ খ্ৰীষ্টাব্দ
ভ্ৰমণ পুথি	চি-ইউ-কি (Si-Yu-Ki)

অন্য বিকল্পবোৰ কিয় অশুদ্ধ:

A) কল্যাণবৰ্মন: পঞ্চম শতিকাত শাসন কৰিছিল, যাৰ বহু পিছত হিউৱেন চাং ভাৰতলৈ আহিছিল।
B) গণপতিবৰ্মন: পঞ্চম শতিকাৰ এগৰাকী শাসক আছিল আৰু তেওঁৰ সৈতে এই চীনা ভ্ৰমণকাৰীৰ কোনো সংযোগ নাছিল।
D) প্ৰথম বলবৰ্মন: চতুৰ্থ শতিকাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ৰজা পুষ্যবৰ্মনৰ পুত্ৰ।
E) শালস্তম্ভ: বৰ্মন বংশৰ নাছিল; তেওঁ বৰ্মন বংশৰ পতনৰ পিছত ম্লেচ্ছ বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।

StudyBix.com-Q3: Which famous copperplate charter of Bhaskaravarman was discovered in the Sylhet district of modern-day Bangladesh?

A
Kamauli Copperplate
B
Nidhanpur Copperplate
C
Tezpur Copperplate
D
Parbatiya Copperplate
E
Nowgong Copperplate

StudyBix.com-Q3: भास्करवर्मन का कौन-सा प्रसिद्ध ताम्रपत्र वर्तमान बांग्लादेश के सिलहट जिले में खोजा गया था?

A
कमौली ताम्रपत्र
B
निधानपुर ताम्रपत्र
C
तेजपुर ताम्रपत्र
D
पर्बतिया ताम्रपत्र
E
नौगांव ताम्रपत्र

StudyBix.com-Q3: ভাস্কৰবৰ্মনৰ কোনখন বিখ্যাত তাম্ৰফলি বৰ্তমান বাংলাদেশৰ চিলেট জিলাত আৱিষ্কৃত হৈছিল?

A
কামৌলি তাম্ৰফলি
B
নিধানপুৰ তাম্ৰফলি
C
তেজপুৰ তাম্ৰফলি
D
পৰ্বতীয়া তাম্ৰফলি
E
নগাঁও তাম্ৰফলি

View Answer View Explanation

Correct Answer: B) Nidhanpur Copperplate

Explanation: The Nidhanpur copperplate inscription was recovered from Nidhanpur village in Sylhet (now Bangladesh). It was issued by Bhaskaravarman from his victorious military camp (skandhavara) at Karnasuvarna. This charter reissued a revenue-free land grant originally bestowed by his great-grandfather Bhutivarman, because the original charter had been destroyed by an accidental fire.

Feature	Details
Charter Name	Nidhanpur Copperplate
Issuer	Bhaskaravarman
Issuing Camp	Karnasuvarna (Bengal)
Original Granter	Mahabhutavarman (Bhutivarman)

Why other options are incorrect:

A) Kamauli Copperplate: Belongs to Vaidyadeva of the Pala-associated administrative era in the 12th century.
C) Tezpur Copperplate: Issued by Vanamalavarmadeva of the Mlechchha dynasty in the 9th century.
D) Parbatiya Copperplate: Belongs to Vanamalavarmadeva of the Mlechchha dynasty.
E) Nowgong Copperplate: Issued by King Balavarman III of the Mlechchha dynasty.

सही उत्तर: B) निधानपुर ताम्रपत्र

व्याख्या: निधानपुर ताम्रपत्र वर्तमान बांग्लादेश के सिलहट स्थित निधानपुर गाँव से प्राप्त हुआ था। इसे राजा भास्करवर्मन ने कर्णसुवर्ण स्थित अपने विजयी सैन्य शिविर से जारी किया था। उनके प्रपितामह भूतिवर्मन द्वारा पूर्व में दिए गए भूमि अनुदान का मूल पत्र अग्नि में नष्ट हो जाने के कारण भास्करवर्मन ने इस ताम्रपत्र के माध्यम से उस कर-मुक्त भूमि अनुदान को पुनः नवीनीकृत किया था।

तत्व	विवरण
अभिलेख	निधानपुर ताम्रपत्र
जारीकर्ता	भास्करवर्मन
स्थान/शिविर	कर्णसुवर्ण (बंगाल)
मूल दाता	भूतिवर्मन (पुनर्नवीनीकरण)

अन्य विकल्प क्यों गलत हैं:

A) कमौली ताम्रपत्र: बारहवीं शताब्दी के शासक वैद्यदेव से संबंधित है।
C) तेजपुर ताम्रपत्र: नौवीं शताब्दी में म्लेच्छ वंश के राजा वनमालवर्मदेव ने जारी किया था।
D) पर्बतिया ताम्रपत्र: म्लेच्छ वंश के वनमालवर्मदेव का ही अभिलेख है।
E) नौगांव ताम्रपत्र: म्लेच्छ वंश के राजा बलवर्मन तृतीय द्वारा उत्कीर्ण कराया गया था।

সঠিক উত্তৰ: B) নিধানপুৰ তাম্ৰফলি

ব্যাখ্যা: নিধানপুৰ তাম্ৰশাসনখন বৰ্তমান বাংলাদেশৰ চিলেটৰ নিধানপুৰ গাঁৱত উদ্ধাৰ হৈছিল। কৰ্ণসুবৰ্ণৰ জয়স্কন্ধাবাৰৰ পৰা ভাস্কৰবৰ্মনে এই তাম্ৰফলিখন জাৰী কৰিছিল। তেওঁৰ আজোককাক ভূতিবৰ্মনে ব্ৰাহ্মণসকলক দিয়া মূল দানপত্ৰখন অগ্নিকাণ্ডত ভস্মীভূত হোৱাৰ বাবে ভাস্কৰবৰ্মনে এইখন পুনৰ প্ৰদান কৰিছিল।

উপাদান	বিৱৰণ
তাম্ৰফলি	নিধানপুৰ তাম্ৰশাসন
জাৰীকৰ্তা	ভাস্কৰবৰ্মন
শিবিৰ	কৰ্ণসুবৰ্ণ (বংগ)
মূল ভূমিদাতা	ভূতিবৰ্মন (পুনৰ প্ৰদান)

অন্য বিকল্পবোৰ কিয় অশুদ্ধ:

A) কামৌলি তাম্ৰফলি: দ্বাদশ শতিকাৰ শাসক বৈদ্যদেৱৰ দ্বাৰা প্ৰদত্ত আছিল।
C) তেজপুৰ ফলি: নৱম শতিকাৰ ম্লেচ্ছ বংশৰ ৰজা বনমালবৰ্মদেৱে জাৰী কৰিছিল।
D) পৰ্বতীয়া ফলি: ম্লেচ্ছ শাসক বনমালবৰ্মদেৱৰ দ্বাৰাই প্ৰকাশিত হৈছিল।
E) নগাঁও তাম্ৰশাসন: ম্লেচ্ছ বংশৰ তৃতীয় বলবৰ্মনৰ দ্বাৰা জাৰী কৰা হৈছিল।

StudyBix.com-Q4: Who was the envoy sent by Bhaskaravarman to establish a diplomatic alliance with Harshavardhana of Kannauj?

A
Megasthenes
B
Banabhatta
C
Hangsavega
D
Upagupta
E
Dandin

StudyBix.com-Q4: कन्नौज के हर्षवर्धन के साथ कूटनीतिक गठबंधन स्थापित करने के लिए भास्करवर्मन ने किस दूत को भेजा था?

A
मेगस्थनीज
B
बाणभट्ट
C
हंसवेग
D
उपगुप्त
E
दण्डिन

StudyBix.com-Q4: কনৌজৰ হৰ্ষবৰ্ধনৰ সৈতে মিত্ৰতা স্থাপনৰ বাবে ভাস্কৰবৰ্মনে কাক দূত হিচাপে প্ৰেৰণ কৰিছিল?

A
মেগাস্থিনিচ
B
বাণভট্ট
C
হংসবেগ
D
উপগুপ্ত
E
দণ্ডিন

View Answer View Explanation

Correct Answer: C) Hangsavega

Explanation: To counter the mutual threat posed by the Gauda ruler Shashanka, Bhaskaravarman sent a confidential and trusted ambassador named Hangsavega to Harshavardhana. As recorded by Banabhatta in the Harshacharita, Hangsavega presented Harsha with extraordinary gifts, including an invaluable divine white umbrella named Abhoga, formalizing an enduring alliance between Kamarupa and Thanesar-Kannauj.

Diplomatic Component	Historical Detail
Ambassador	Hangsavega
Dispatching King	Bhaskaravarman (Kamarupa)
Receiving Emperor	Harshavardhana (Thanesar/Kannauj)
Prime Gift	Abhoga (The Sacred White Umbrella)

Why other options are incorrect:

A) Megasthenes: Ancient Greek ambassador sent by Seleucus I Nicator to the court of Chandragupta Maurya.
B) Banabhatta: Harsha's court poet and biographer who composed the Harshacharita.
D) Upagupta: Famous Buddhist monk who guided Emperor Ashoka Maurya.
E) Dandin: Prominent Sanskrit prose writer and grammarian from South India.

सही उत्तर: C) हंसवेग

व्याख्या: गौड़ के शासक शशांक के विरुद्ध एक संयुक्त मोर्चा बनाने हेतु भास्करवर्मन ने अपने अत्यंत विश्वासपात्र दूत हंसवेग को सम्राट हर्षवर्धन के दरबार में भेजा था। बाणभट्ट कृत हर्षचरित के अनुसार, हंसवेग ने हर्ष को ‘आभोग’ नामक एक अलौकिक श्वेत छत्र तथा अन्य दुर्लभ उपहार भेंट किए, जिसके परिणामस्वरूप कामरूप और कन्नौज के मध्य एक चिरस्थायी एवं ऐतिहासिक मित्रता स्थापित हुई।

घटक	विवरण
कामरूप का दूत	हंसवेग
प्रेषक शासक	भास्करवर्मन (कामरूप)
गठबंधन साझेदार	सम्राट हर्षवर्धन (कन्नौज)
प्रमुख उपहार	आभोग (अलौकिक श्वेत छत्र)

अन्य विकल्प क्यों गलत हैं:

A) मेगस्थनीज: यूनानी राजदूत थे जो चंद्रगुप्त मौर्य के दरबार में आए थे।
B) बाणभट्ट: हर्षवर्धन के दरबारी कवि थे जिन्होंने हर्षचरित की रचना की थी।
D) उपगुप्त: एक प्रसिद्ध बौद्ध भिक्षु थे जिन्होंने मौर्य सम्राट अशोक को दीक्षा दी थी।
E) दण्डिन: दक्षिण भारत के एक महान संस्कृत गद्यकार और आचार्य थे।

সঠিক উত্তৰ: C) হংসবেগ

ব্যাখ্যা: গৌড়ৰ ৰজা শশাংকৰ আক্ৰমণাত্মক নীতিৰ বিৰুদ্ধে এক শক্তিশালী মিত্ৰজোঁট গঠন কৰিবলৈ ভাস্কৰবৰ্মনে তেওঁৰ বিশ্বাসী দূত হংসবেগক হৰ্ষবৰ্ধনৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল। বাণভট্টৰ হৰ্ষচৰিতত উল্লেখ থকা অনুসৰি, হংসবেগে বহুমূলীয়া ‘আভোগ’ নামৰ দেৱদত্ত বগা ছত্ৰ আৰু অন্যান্য উপহাৰ প্ৰদান কৰি এই ঐতিহাসিক কূটনৈতিক মিত্ৰতা সুদৃঢ় কৰিছিল।

কূটনৈতিক বিষয়	বিৱৰণ
কাটকী / দূত	হংসবেগ
প্ৰেৰণকৰ্তা	ভাস্কৰবৰ্মন (কামৰূপ)
মিত্ৰ সম্ৰাট	হৰ্ষবৰ্ধন (কনৌজ)
মুখ্য উপহাৰ	আভোগ (শ্বেত ছত্ৰ)

অন্য বিকল্পবোৰ কিয় অশুদ্ধ:

A) মেগাস্থিনিচ: চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ ৰাজসভালৈ অহা গ্ৰীক দূত।
B) বাণভট্ট: হৰ্ষবৰ্ধনৰ সভাকবি যিয়ে হৰ্ষচৰিত ৰচনা কৰিছিল।
D) উপগুপ্ত: সম্ৰাট অশোকৰ গুৰু তথা বৌদ্ধ ভিক্ষু।
E) দণ্ডিন: দক্ষিণ ভাৰতৰ এজন প্ৰসিদ্ধ সংস্কৃত সাহিত্যিক।

StudyBix.com-Q5: Which Varman king was the first to perform the Vedic Ashvamedha (horse sacrifice) to proclaim his imperial independence?

A
Pushyavarman
B
Samudravarman
C
Mahendravarman
D
Balavarman I
E
Kalyanavarman

StudyBix.com-Q5: अपनी स्वाधीनता और प्रभुसत्ता को उद्घोषित करने के लिए किस वर्मन राजा ने सर्वप्रथम वैदिक अश्वमेध यज्ञ किया था?

A
पुष्यवर्मन
B
समुद्रवर्मन
C
महेंद्रवर्मन
D
बलवर्मन प्रथम
E
कल्याणवर्मन

StudyBix.com-Q5: নিজৰ সাৰ্বভৌমত্ব প্ৰকাশ কৰিবলৈ কোনজন বৰ্মন ৰজাই প্ৰথমবাৰৰ বাবে বৈদিক অশ্বমেধ যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিছিল?

A
পুষ্যবৰ্মন
B
সমুদ্ৰবৰ্মন
C
মহেন্দ্ৰবৰ্মন
D
প্ৰথম বলবৰ্মন
E
কল্যাণবৰ্মন

View Answer View Explanation

Correct Answer: C) Mahendravarman

Explanation: Mahendravarman (late 5th to early 6th century CE) was the sixth monarch of the dynasty. He was the first ruler of Kamarupa to perform the Ashvamedha sacrifice, signifying that Kamarupa had broken free from Gupta political influence and emerged as a fully sovereign, imperial power in eastern India.

Monarch	Imperial Milestone
Mahendravarman	Performed 2 Ashvamedha sacrifices (proclaiming sovereignty)
Chronology	Late 5th – Early 6th Century CE
Political Shift	Complete liberation from Imperial Gupta suzerainty

Why other options are incorrect:

A) Pushyavarman: Subordinate ally/contemporary of Samudragupta who did not conduct royal imperial sacrifices.
B) Samudravarman: Consolidated the kingdom but maintained peaceful vassal-like relations with the imperial Guptas.
D) Balavarman I: Remained within the formative phase of the kingdom without claiming imperial status.
E) Kalyanavarman: Preserved the kingdom's territorial integrity but did not perform the horse sacrifice.

सही उत्तर: C) महेंद्रवर्मन

व्याख्या: महेंद्रवर्मन वर्मन राजवंश के छठे शासक थे। वे कामरूप के पहले ऐसे राजा थे जिन्होंने अश्वमेध यज्ञ का अनुष्ठान किया। इस यज्ञ को संपन्न करके उन्होंने यह स्पष्ट कर दिया कि कामरूप अब गुप्त साम्राज्य के किसी भी औपचारिक प्रभाव से पूर्णतः मुक्त होकर पूर्वी भारत में एक संप्रभु और स्वतंत्र साम्राज्य बन चुका है।

शासक	साम्राज्यिक उपलब्धि
महेंद्रवर्मन	प्रथम अश्वमेध यज्ञ अनुष्ठान (स्वाधीनता उद्घोष)
कालखंड	पांचवीं सदी का अंत – छठी सदी का प्रारंभ
ऐतिहासिक महत्व	गुप्त प्रभुत्व से मुक्ति और साम्राज्यिक विस्तार

अन्य विकल्प क्यों गलत हैं:

A) पुष्यवर्मन: वंश के संस्थापक थे तथा समुद्रगुप्त के समकालीन थे, उन्होंने कोई अश्वमेध यज्ञ नहीं किया था।
B) समुद्रवर्मन: राज्य को सुदृढ़ किया परंतु उन्होंने कोई साम्राज्यवादी यज्ञ अनुष्ठान नहीं किया।
D) बलवर्मन प्रथम: साम्राज्य के प्रारंभिक विकास चरण के राजा थे।
E) कल्याणवर्मन: सीमाओं की रक्षा की परंतु अश्वमेध यज्ञ का आयोजन नहीं किया था।

সঠিক উত্তৰ: C) মহেন্দ্ৰবৰ্মন

ব্যাখ্যা: বৰ্মন বংশৰ ষষ্ঠজন শাসক মহেন্দ্ৰবৰ্মনে (পঞ্চম শতিকাৰ শেষ আৰু ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণি) কামৰূপৰ ইতিহাসত সৰ্বপ্ৰথম অশ্বমেধ যজ্ঞ সম্পাদন কৰিছিল। এই যজ্ঞৰ জৰিয়তে তেওঁ গুপ্ত সাম্ৰাজ্যৰ অধীনতা বা প্ৰভাৱ অস্বীকাৰ কৰি কামৰূপক এক সাৰ্বভৌম আৰু শক্তিশালী সাম্ৰাজ্য হিচাপে ঘোষণা কৰিছিল।

ৰজা	সাম্ৰাজ্যিক পদক্ষেপ
মহেন্দ্ৰবৰ্মন	প্ৰথমবাৰৰ বাবে অশ্বমেধ যজ্ঞ সম্পাদন
সময়কাল	পঞ্চম শতিকাৰ শেষ – ষষ্ঠ শতিকাৰ আৰম্ভণি
তাৎপৰ্য	গুপ্ত সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱমুক্ত সাৰ্বভৌম কামৰূপ ঘোষণা

অন্য বিকল্পবোৰ কিয় অশুদ্ধ:

A) পুষ্যবৰ্মন: সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু সমুদ্ৰগুপ্তৰ সমসাময়িক মিত্ৰ, যিয়ে এনে কোনো সাৰ্বভৌম যজ্ঞ কৰা নাছিল।
B) সমুদ্ৰবৰ্মন: ৰাজ্য সুস্থিৰ কৰিছিল কিন্তু গুপ্তসকলৰ সৈতে অহিংস সম্পৰ্ক বৰ্তাই ৰাখিছিল।
D) প্ৰথম বলবৰ্মন: ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিৰ পৰ্যায়ৰ শাসক আছিল আৰু তেওঁ সাম্ৰাজ্যবাদী মৰ্যাদা দাবী কৰা নাছিল।
E) কল্যাণবৰ্মন: ৰাজ্যৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিছিল যদিও অশ্বমেধ যজ্ঞ অনুষ্ঠিত কৰা নাছিল।

StudyBix.com-Q6: Clay seals belonging to King Bhaskaravarman were unearthed during archaeological excavations at which famous ancient seat of learning?

A
Takshashila
B
Nalanda
C
Vikramashila
D
Vallabhi
E
Odantapuri

StudyBix.com-Q6: राजा भास्करवर्मन की मिट्टी की मुद्राएँ (सील) किस प्रसिद्ध प्राचीन शिक्षा केंद्र के उत्खनन में प्राप्त हुई थीं?

A
तक्षशिला
B
नालंदा
C
विक्रमशिला
D
वल्लभी
E
ओदंतपुरी

StudyBix.com-Q6: ৰজা ভাস্কৰবৰ্মনৰ মাটিৰ মোহৰসমূহ কোনটো বিখ্যাত প্ৰাচীন শিক্ষাকেন্দ্ৰৰ খননকাৰ্যত উদ্ধাৰ হৈছিল?

A
তক্ষশিলা
B
নালন্দা
C
বিক্ৰমশিলা
D
বল্লভী
E
ওদন্তপুৰী

View Answer View Explanation

Correct Answer: B) Nalanda

Explanation: During the archaeological excavations of the monastic ruins at Nalanda in Bihar, two clay seals belonging to Bhaskaravarman were discovered. These seals provide a complete genealogical succession of the Varman dynasty from Pushyavarman down to Bhaskaravarman, including the names of kings and their chief queens, proving Bhaskaravarman's active patronage and presence in Magadha.

Artifact	Archaeological Site	Key Significance
Clay Seals (Mudra)	Nalanda Mahavihara (Bihar)	Complete royal genealogy of Varman kings & queens

Why other options are incorrect:

A) Takshashila: Located in ancient Gandhara (modern Pakistan) and had declined long before Bhaskaravarman's era.
C) Vikramashila: Established much later by Pala emperor Dharmapala in the late 8th or early 9th century.
D) Vallabhi: A celebrated Buddhist and scholastic center in Saurashtra (Gujarat), having no direct royal epigraphic link with Bhaskaravarman.
E) Odantapuri: A Mahavihara founded in the 8th century by the early Pala rulers in modern Bihar.

सही उत्तर: B) नालंदा

व्याख्या: बिहार स्थित प्राचीन नालंदा महाविहार के उत्खनन के दौरान भास्करवर्मन की दो मिट्टी की मुहरें प्राप्त हुई थीं। इन मुद्राओं पर पुष्यवर्मन से लेकर भास्करवर्मन तक की संपूर्ण वंशावली तथा रानियों के नाम उत्कीर्ण हैं। यह पुरातात्विक साक्ष्य मगध क्षेत्र में भास्करवर्मन के राजनीतिक प्रभाव और बौद्ध शिक्षा केंद्र के प्रति उनके संरक्षण को अकाट्य रूप से प्रमाणित करता है।

पुरातत्व साक्ष्य	स्थान	ऐतिहासिक महत्व
मिट्टी की मुहरें (Clay Seals)	नालंदा महाविहार (बिहार)	पुष्यवर्मन से भास्करवर्मन तक की प्रामाणिक वंशावली

अन्य विकल्प क्यों गलत हैं:

A) तक्षशिला: गांधार क्षेत्र में स्थित था और भास्करवर्मन के काल से सदियों पूर्व नष्ट हो चुका था।
C) विक्रमशिला: विश्वविद्यालय की स्थापना आठवीं शताब्दी के अंत में पाल वंश के शासक धर्मपाल ने की थी।
D) वल्लभी: पश्चिमी भारत (गुजरात) का शिक्षा केंद्र था, जहां भास्करवर्मन का कोई प्रशासनिक अभिलेख नहीं मिला है।
E) ओदंतपुरी: स्थापना आठवीं सदी में पाल शासकों द्वारा बिहार में की गई थी।

সঠিক উত্তৰ: B) নালন্দা

ব্যাখ্যা: বিহাৰৰ নালন্দাৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননকাৰ্যত ভাস্কৰবৰ্মনৰ দুটা মৃন্ময় মোহৰ উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। এই মোহৰসমূহত পুষ্যবৰ্মনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ভাস্কৰবৰ্মনলৈকে বৰ্মন বংশৰ সমগ্ৰ ৰাজপৰিয়ালৰ বংশাৱলী আৰু মহিষীসকলৰ নাম খোদিত আছে, যাৰ দ্বাৰা মগধ অঞ্চলত তেওঁৰ প্ৰভাৱ আৰু নালন্দাৰ প্ৰতি থকা পৃষ্ঠপোষকতা প্ৰমাণিত হয়।

প্ৰত্নতাত্ত্বিক সমল	প্ৰাপ্তিস্থান	ঐতিহাসিক গুৰুত্ব
মৃন্ময় মোহৰ (মাটিৰ মোহৰ)	নালন্দা মহাবিহাৰ (বিহাৰ)	পুষ্যবৰ্মনৰ পৰা ভাস্কৰবৰ্মনলৈকে নিৰ্ভুল ৰাজবংশাৱলী

অন্য বিকল্পবোৰ কিয় অশুদ্ধ:

A) তক্ষশিলা: প্ৰাচীন গান্ধাৰ অঞ্চলত (বৰ্তমান পাকিস্তান) আছিল আৰু ভাস্কৰবৰ্মনৰ বহু পূৰ্বেই ইয়াৰ পতন হৈছিল।
C) বিক্ৰমশিলা: অষ্টম শতিকাৰ শেষৰ ফালে পাল সম্ৰাট ধৰ্মপালে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
D) বল্লভী: গুজৰাটৰ সৌৰাষ্ট্ৰত অৱস্থিত এক বৌদ্ধ কেন্দ্ৰ আছিল, য’ত ভাস্কৰবৰ্মনৰ কোনো শিলালিপি পোৱা হোৱা নাই।
E) ওদন্তপুৰী: মহাবিহাৰ অষ্টম শতিকাত প্ৰথম গোপাল বা দেবপালে বিহাৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।

StudyBix.com-Q7: In which historical play does King Bhaskaravarman feature as an important royal figure in alliance with Harshavardhana?

A
Mudrarakshasa
B
Harshacharita
C
Priyadarsika
D
Malavikagnimitram
E
Ratnavali

StudyBix.com-Q7: किस ऐतिहासिक ग्रंथ में हर्ष के मित्र और सहयोगी के रूप में राजा भास्करवर्मन का विस्तृत चित्रण मिलता है?

A
मुद्राराक्षस
B
हर्षचरित
C
प्रियदर्शिका
D
मालविकाग्निमित्रम्
E
रत्नावली

StudyBix.com-Q7: কোনখন ঐতিহাসিক গ্ৰন্থত হৰ্ষবৰ্ধনৰ মিত্ৰ হিচাপে ৰজা ভাস্কৰবৰ্মনৰ বিস্তৃত চৰিত্ৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়?

A
মুদ্ৰাৰাক্ষস
B
হৰ্ষচৰিত
C
প্ৰিয়দৰ্শিকা
D
মালবিকাগ্নিমিত্ৰম
E
ৰত্নাৱলী

View Answer View Explanation

Correct Answer: B) Harshacharita

Explanation: Although Harshacharita is historically classified as an akhyayika (biographical prose kavya) written by Banabhatta, it dramatically depicts the historic arrival of the Kamarupa envoy Hangsavega, the mutual alliance forged between Harsha and Bhaskaravarman, and the descriptions of gifts exchange between both monarchs.

Literary Text	Author	Historical Content
Harshacharita	Banabhatta	Alliance of Harsha and Bhaskaravarman, envoy Hangsavega, Abhoga umbrella

Why other options are incorrect:

A) Mudrarakshasa: Written by Vishakhadatta detailing Chandragupta Maurya and Chanakya's ascent against the Nandas.
C) Priyadarsika: Classical Sanskrit drama composed by King Harsha himself on romantic themes.
D) Malavikagnimitram: Play by Kalidasa concerning the Shunga ruler Agnimitra.
E) Ratnavali: Another dramatic work composed by King Harsha focusing on romance rather than Kamarupa's alliance.

सही उत्तर: B) हर्षचरित

व्याख्या: बाणभट्ट द्वारा रचित प्रसिद्ध ऐतिहासिक आख्यायिका हर्षचरित में कामरूप नरेश भास्करवर्मन तथा सम्राट हर्षवर्धन के मध्य स्थापित अटूट मैत्री का सजीव वर्णन है। इसमें कामरूप के दूत हंसवेग के आगमन, मैत्री प्रस्ताव तथा आभोग नामक प्रसिद्ध छत्र भेंट करने की ऐतिहासिक घटनाओं का विस्तृत उल्लेख है।

ग्रंथ	रचनाकार	वर्णित विषय
हर्षचरित	बाणभट्ट	हर्ष और भास्करवर्मन का गठबंधन, दूत हंसवेग, आभोग छत्र

अन्य विकल्प क्यों गलत हैं:

A) मुद्राराक्षस: विशाखदत्त की रचना है जो चंद्रगुप्त मौर्य और चाणक्य की राजनीतिक विजयों से संबंधित है।
C) प्रियदर्शिका: सम्राट हर्ष द्वारा रचित एक संस्कृत नाट्य कृति है।
D) मालविकाग्निमित्रम्: कालिदास का नाटक है जिसका नायक शुंग राजा अग्निमित्र है।
E) रत्नावली: सम्राट हर्ष द्वारा रचित नाटिका है, जिसमें कामरूप से संबंधित ऐतिहासिक विवरण नहीं हैं।

সঠিক উত্তৰ: B) হৰ্ষচৰিত

ব্যাখ্যা: বাণভট্ট বিৰচিত ঐতিহাসিক কাব্যগ্রন্থ হৰ্ষচৰিতত কামৰূপৰ কটকী হংসবেগৰ আগমন, ভাস্কৰবৰ্মন আৰু হৰ্ষবৰ্ধনৰ মাজত গঢ়ি উঠা বন্ধুত্বপূৰ্ণ মিত্ৰতা আৰু বহুমূলীয়া ‘আভোগ’ ছত্ৰ প্ৰদানৰ দৃশ্য অতি জীৱন্তভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।

গ্ৰন্থ	ৰচক	ঐতিহাসিক বিষয়বস্তু
হৰ্ষচৰিত	বাণভট্ট	ভাস্কৰবৰ্মন আৰু হৰ্ষৰ মিত্ৰতা, হংসবেগৰ আগমন, আভোগ ছত্ৰ

অন্য বিকল্পবোৰ কিয় অশুদ্ধ:

A) মুদ্ৰাৰাক্ষস: বিশাখদত্তৰ দ্বাৰা ৰচিত নাটক, য’ত মৌৰ্য চন্দ্ৰগুপ্ত আৰু চাণক্যৰ ৰাজনৈতিক উত্থানৰ কথা আছে।
C) প্ৰিয়দৰ্শিকা: হৰ্ষবৰ্ধনে নিজে ৰচনা কৰা এক শৃংগাৰ ৰসৰ নাটক।
D) মালবিকাগ্নিমিত্ৰম: মহাকবি কালিদাসৰ নাটক যি শুংগ ৰজা অগ্নিমিত্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত।
E) ৰত্নাৱলী: হৰ্ষবৰ্ধনে ৰচনা কৰা আন এক নাট্যকৃতি, য’ত কামৰূপৰ কোনো ঐতিহাসিক প্ৰসংগ নাই।

StudyBix.com-Q8: The Badganga rock inscription in modern Nagaon district belongs to which Varman ruler?

A
Bhutivarman
B
Pushyavarman
C
Susthitavarman
D
Chakravarman
E
Supratisthitavarman

StudyBix.com-Q8: आधुनिक नगांव जिले में स्थित बड़गंगा शैल अभिलेख किस वर्मन शासक से संबंधित है?

A
भूतिवर्मन
B
पुष्यवर्मन
C
सुस्थितवर्मन
D
चक्रवर्मन
E
सुप्रतिष्ठितवर्मन

StudyBix.com-Q8: নগাঁও জিলাত অৱস্থিত ঐতিহাসিক বৰগংগা শিলালিপিখন কোনজন বৰ্মন ৰজাৰ দিনৰ?

A
ভূতিবৰ্মন
B
পুষ্যবৰ্মন
C
সুস্থিতবৰ্মন
D
চক্ৰবৰ্মন
E
সুপ্ৰতিষ্ঠিতবৰ্মন

View Answer View Explanation

Correct Answer: A) Bhutivarman

Explanation: The Badganga rock inscription, located near Doboka in Nagaon district, was incised during the reign of King Bhutivarman (Mahabhutavarman) in the 6th century CE (dated 234 or 244 Gupta Era, c. 553–554 CE). It mentions the establishment of an ashrama (hermitage) by his naval-administrative officer Avaguna and confirms Bhutivarman's performance of the Ashvamedha sacrifice.

Epigraph	Location	Ruler	Key Fact
Badganga Rock Edict	Doboka, Nagaon	Bhutivarman (Mahabhutavarman)	Gupta Era date, Ashrama creation by Avaguna

Why other options are incorrect:

B) Pushyavarman: Lived in the 4th century and has no surviving rock epigraphs in Nagaon.
C) Susthitavarman: Ruled at the end of the 6th century and did not author the Badganga record.
D) Chakravarman: Not a known monarch of the Kamarupa Varman dynasty.
E) Supratisthitavarman: Bhaskaravarman's elder brother who ruled only for a very brief period.

सही उत्तर: A) भूतिवर्मन

व्याख्या: नगांव जिले के डोबोका के निकट बड़गंगा नदी तट पर स्थित चट्टान पर उत्कीर्ण अभिलेख छठी शताब्दी के राजा भूतिवर्मन (महाभूतिवर्मन) के काल का है। इसमें उनके एक अधिकारी अवगुण द्वारा एक आश्रम की स्थापना का उल्लेख है और यह अभिलेख प्रमाणित करता है कि भूतिवर्मन ने अश्वमेध यज्ञ संपन्न किया था।

अभिलेख	स्थान	शासक	मुख्य विवरण
बड़गंगा शैल अभिलेख	डोबोका (नगांव)	भूतिवर्मन	गुप्त संवत, अधिकारी अवगुण द्वारा आश्रम की स्थापना

अन्य विकल्प क्यों गलत हैं:

B) पुष्यवर्मन: चौथी सदी के शासक थे और उनका कोई शैल अभिलेख नगांव में प्राप्त नहीं हुआ है।
C) सुस्थितवर्मन: शासनकाल छठी शताब्दी के अंत में था और वे इस अभिलेख के रचयिता नहीं हैं।
D) चक्रवर्मन: वर्मन राजवंश के शासकों की सूची में शामिल नहीं हैं।
E) सुप्रतिष्ठितवर्मन: भास्करवर्मन के बड़े भाई थे जिन्होंने अत्यंत अल्पकाल के लिए शासन किया था।

সঠিক উত্তৰ: A) ভূতিবৰ্মন

ব্যাখ্যা: নগাঁও জিলাৰ ডবকাৰ সমীপৱৰ্তী বৰগংগা নদীৰ পাৰত উদ্ধাৰ হোৱা শিলালিপিখন ষষ্ঠ শতিকাৰ বৰ্মন ৰজা ভূতিবৰ্মনৰ দিনৰ। এই লিপিখনত তেওঁৰ বিষয়ববীয়া অবগুণৰ দ্বাৰা এক আশ্ৰম স্থাপনৰ কথা উল্লেখ থকাৰ উপৰিও ভূতিবৰ্মনে যে অশ্বমেধ যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিছিল, তাৰ ঐতিহাসিক সাক্ষ্য পোৱা যায়।

শিলালিপি	স্থান	ৰজা	মুখ্য তথ্য
বৰগংগা শিলালিপি	ডবকা (নগাঁও)	ভূতিবৰ্মন	গুপ্তাব্দৰ উল্লেখ, বিষয়া অবগুণৰ দ্বাৰা আশ্ৰম প্ৰতিষ্ঠা

অন্য বিকল্পবোৰ কিয় অশুদ্ধ:

B) পুষ্যবৰ্মন: চতুৰ্থ শতিকাৰ ৰজা আছিল আৰু নগাঁৱত তেওঁৰ কোনো শিলালিপি পোৱা হোৱা নাই।
C) সুস্থিতবৰ্মন: ষষ্ঠ শতিকাৰ শেষভাগৰ ৰজা আছিল আৰু বৰগংগা লিপি তেওঁৰ নহয়।
D) চক্ৰবৰ্মন: নামৰ কোনো শাসক বৰ্মন বংশত নাছিল।
E) সুপ্ৰতিষ্ঠিতবৰ্মন: ভাস্কৰবৰ্মনৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ যিয়ে অতি কম সময়ৰ বাবেহে ৰাজত্ব কৰিছিল।

StudyBix.com-Q9: Who was the king of Gauda that defeated Susthitavarman and desecrated the banks of the Lauhitya (Brahmaputra)?

A
Shashanka
B
Mahasenagupta
C
Gopachandra
D
Dharmapala
E
Devagupta

StudyBix.com-Q9: सुस्थितवर्मन को पराजित कर लौहित्य (ब्रह्मपुत्र) के तट तक अपना प्रभाव स्थापित करने वाला परवर्ती गुप्त शासक कौन था?

A
शशांक
B
महासेनगुप्त
C
गोपचंद्र
D
धर्मपाल
E
देवगुप्त

StudyBix.com-Q9: সুস্থিতবৰ্মনক পৰাস্ত কৰি লৌহিত্যৰ (ব্ৰহ্মপুত্ৰ) পাৰত বিজয় ঘোষণা কৰা গৌড়ৰ সম্ৰাট কোন আছিল?

A
শশাংক
B
মহাসেনগুপ্ত
C
গোপচন্দ্ৰ
D
ধৰ্মপাল
E
দেবগুপ্ত

View Answer View Explanation

Correct Answer: B) Mahasenagupta

Explanation: According to the Aphsad stone inscription of Adityasena, the Later Gupta ruler Mahasenagupta defeated King Susthitavarman of Kamarupa in a ferocious battle fought on the banks of the Lauhitya (Brahmaputra). The inscription poetically records that Mahasenagupta's fame was still sung on the banks of the Brahmaputra.

Conflict	Combatants	Battlefield	Epigraphic Source
Later Gupta vs. Kamarupa	Mahasenagupta vs. Susthitavarman	Banks of Lauhitya (Brahmaputra)	Aphsad Stone Inscription

Why other options are incorrect:

A) Shashanka: Ruler of Gauda who clashed with Harsha and Rajyavardhana, and against whom Bhaskaravarman allied with Harsha.
C) Gopachandra: Independent sovereign of Vanga who ruled earlier in the 6th century.
D) Dharmapala: Prominent emperor of the Pala dynasty in the 8th–9th centuries.
E) Devagupta: Ruler of Malwa who allied with Shashanka against the Maukharis.

सही उत्तर: B) महासेनगुप्त

व्याख्या: आदित्यसेन के प्रसिद्ध अफसढ़ पाषाण अभिलेख के अनुसार, मालवा व मगध के परवर्ती गुप्त सम्राट महासेनगुप्त ने कामरूप के राजा सुस्थितवर्मन को लौहित्य (ब्रह्मपुत्र नदी) के तट पर लड़े गए एक भीषण युद्ध में पराजित किया था। अभिलेख में उल्लेख है कि महासेनगुप्त की विजय के यशोगान ब्रह्मपुत्र के तटों पर लंबे समय तक गाए जाते रहे।

युद्ध संदर्भ	प्रतिद्वंद्वी	रणक्षेत्र	स्रोत अभिलेख
परवर्ती गुप्त बनाम कामरूप	महासेनगुप्त बनाम सुस्थितवर्मन	लौहित्य (ब्रह्मपुत्र) तट	अफसढ़ अभिलेख

अन्य विकल्प क्यों गलत हैं:

A) शशांक: गौड़ के शासक थे, जिनके साम्राज्य विस्तार को रोकने के लिए भास्करवर्मन और हर्ष ने संधि की थी।
C) गोपचंद्र: छठी शताब्दी के दौरान बंगाल (वंग) के एक स्वतंत्र राजा थे।
D) धर्मपाल: आठवीं-नौवीं शताब्दी के प्रसिद्ध पाल वंशीय सम्राट थे।
E) देवगुप्त: मालवा के शासक थे जिन्होंने ग्रहवर्मन मौखरि के विरुद्ध शशांक का सहयोग किया था।

সঠিক উত্তৰ: B) মহাসেনগুপ্ত

ব্যাখ্যা: আদিত্যসেনৰ আফচাদ শিলালিপি অনুসৰি, পৰৱৰ্তী গুপ্ত বংশৰ ৰজা মহাসেনগুপ্তই কামৰূপৰ ৰজা সুস্থিতবৰ্মনক লৌহিত্য অৰ্থাৎ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পাৰত সংঘটিত এক তুমুল যুদ্ধত পৰাস্ত কৰিছিল। এই লিপিত গৌৰৱেৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে যে মহাসেনগুপ্তৰ যশস্যা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পাৰত বাস কৰা লোকসকলে গান গাই স্মৰণ কৰিছিল।

ঐতিহাসিক সংঘাত	যুঁজাৰু পক্ষ	ৰণক্ষেত্ৰ	ঐতিহাসিক সমল
পৰৱৰ্তী গুপ্ত বনাম কামৰূপ	মহাসেনগুপ্ত বনাম সুস্থিতবৰ্মন	লৌহিত্যৰ (ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ) পাৰ	আফচাদ শিলালিপি

অন্য বিকল্পবোৰ কিয় অশুদ্ধ:

A) শশাংক: গৌড়ৰ স্বতন্ত্ৰ শাসক আছিল যাৰ বিৰুদ্ধে ভাস্কৰবৰ্মন আৰু হৰ্ষবৰ্ধনে যৌথ মিত্ৰতা গঢ়ি তুলিছিল।
C) গোপচন্দ্ৰ: ষষ্ঠ শতিকাৰ বংগৰ এজন স্বাধীন ৰজা আছিল।
D) ধৰ্মপাল: অষ্টম-নৱম শতিকাৰ প্ৰখ্যাত পাল বংশৰ সম্ৰাট।
E) দেবগুপ্ত: মালৱাৰ শাসক আছিল যিয়ে মৌখৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে শশাংকৰ লগত মিত্ৰতা কৰিছিল।

StudyBix.com-Q10: What prestigious title did King Bhaskaravarman commonly bear, as mentioned in Harsha's court chronicles and Chinese records?

A
Kumara Raja
B
Devaputra
C
Vikramaditya
D
Maharajadhiraja Parameshwara
E
Dharmaraja

StudyBix.com-Q10: हर्ष के दरबारी विवरणों तथा चीनी वृत्तांतों में राजा भास्करवर्मन को सामान्यतः किस विशिष्ट उपाधि से संबोधित किया गया है?

A
कुमार राजा
B
देवपुत्र
C
विक्रमादित्य
D
महाराजाधिराज परमेश्वर
E
धर्मराज

StudyBix.com-Q10: হৰ্ষৰ ৰাজসভাৰ বিৱৰণী আৰু চীনা নথিপত্ৰত ৰজা ভাস্কৰবৰ্মনক সাধাৰণতে কি সন্মানীয় উপাধিৰে সম্বোধন কৰা হৈছিল?

A
কুমাৰ ৰজা
B
দেৱপুত্ৰ
C
বিক্ৰমাদিত্য
D
মহাৰাজাধিৰাজ পৰমেশ্বৰ
E
ধৰ্মৰাজ

View Answer View Explanation

Correct Answer: A) Kumara Raja

Explanation: Bhaskaravarman was widely renowned by the title "Kumara Raja" (Prince King) or simply "Kumara". Even though he ruled as a fully sovereign king for several decades and was never married (remaining a lifelong celibate), he continued to hold the beloved epithet Kumara, as recorded by both Xuanzang and Banabhatta.

Monarch	Distinctive Epithet	Contemporary Chroniclers
Bhaskaravarman	Kumara Raja / Kumara	Banabhatta (Harshacharita) & Xuanzang (Si-Yu-Ki)

Why other options are incorrect:

B) Devaputra: Imperial title predominantly used by the Kushana emperors.
C) Vikramaditya: Famed imperial title adopted by Chandragupta II and several other classical Indian emperors.
D) Maharajadhiraja Parameshwara: Standard high imperial title adopted widely across India, but not Bhaskaravarman's distinctive personal identifier.
E) Dharmaraja: Typically associated with Yudhisthira or righteous Buddhist monarchs like Ashoka.

सही उत्तर: A) कुमार राजा

व्याख्या: भास्करवर्मन को समकालीन ऐतिहासिक ग्रंथों और चीनी विवरणों में सम्मानपूर्वक "कुमार राजा" अथवा "कुमार" कहकर पुकारा गया है। यद्यपि उन्होंने कई दशकों तक एक शक्तिशाली और स्वतंत्र सम्राट के रूप में शासन किया, परंतु आजीवन अविवाहित रहने अथवा अपने विनम्र स्वभाव के कारण उन्हें प्रायः 'कुमार' की विशिष्ट उपाधि से स्मरण किया जाता था।

शासक	विशिष्ट उपाधि	ऐतिहासिक स्रोत
भास्करवर्मन	कुमार राजा (Kumara Raja)	बाणभट्ट (हर्षचरित) एवं ह्वेन त्सांग (सी-यू-की)

अन्य विकल्प क्यों गलत हैं:

B) देवपुत्र: मुख्य रूप से कुषाण शासकों द्वारा उपयोग की जाने वाली उपाधि थी।
C) विक्रमादित्य: गुप्त सम्राट चंद्रगुप्त द्वितीय तथा अन्य प्रतापी राजाओं द्वारा धारण की गई थी।
D) महाराजाधिराज परमेश्वर: कई राजाओं द्वारा अपनाई गई एक सामान्य उपाधि थी, जो भास्करवर्मन का विशिष्ट नाम नहीं थी।
E) धर्मराज: उपाधि सम्राट अशोक अथवा धर्मनिष्ठ शासकों के साथ प्रयुक्त होती थी।

সঠিক উত্তৰ: A) কুমাৰ ৰজা

ব্যাখ্যা: ভাস্কৰবৰ্মনক সমসাময়িক ইতিহাস আৰু চীনা পৰিব্ৰাজকৰ টোকাত "কুমাৰ ৰজা" বা কেৱল "কুমাৰ" বুলি সম্বোধন কৰা হৈছিল। যদিও তেওঁ দীৰ্ঘদিন ধৰি একচ্ছত্ৰী ৰজা হিচাপে শাসন কৰিছিল, তথাপিও আজীৱন চিৰকুমাৰ হৈ থকাৰ বাবে বা বিনম্ৰতাৰ প্ৰতীকস্বৰূপে তেওঁক এই বিশেষ নামেৰে জনা গৈছিল।

ৰজা	বিশিষ্ট উপাধি	ঐতিহাসিক উৎস
ভাস্কৰবৰ্মন	কুমাৰ ৰজা / কুমাৰ	বাণভট্ট (হৰ্ষচৰিত) আৰু হিউৱেন চাং (চি-ইউ-কি)

অন্য বিকল্পবোৰ কিয় অশুদ্ধ:

B) দেৱপুত্ৰ: উপাধিটো প্ৰধানকৈ কুশান বংশৰ সম্ৰাটসকলে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।
C) বিক্ৰমাদিত্য: দ্বিতীয় চন্দ্ৰগুপ্তকে আদি কৰি ভাৰতৰ বিভিন্ন দিগ্বিজয়ী ৰজাই গ্ৰহণ কৰিছিল।
D) মহাৰাজাধিৰাজ পৰমেশ্বৰ: ভাৰতৰ বহু ৰজাই ব্যৱহাৰ কৰা এক সাধাৰণ সাম্ৰাজ্যিক উপাধি আছিল।
E) ধৰ্মৰাজ: বৌদ্ধ সম্ৰাট অশোক বা ধৰ্মপৰায়ণ ৰজাসকলৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

StudyBix.com-Q11: The Dubi copperplate inscription was issued by which Varman king?

A
Pushyavarman
B
Bhaskaravarman
C
Mahendravarman
D
Samudravarman
E
Kalyanavarman

StudyBix.com-Q11: डूबी ताम्रपत्र अभिलेख किस वर्मन राजा द्वारा जारी किया गया था?

A
पुष्यवर्मन
B
भास्करवर्मन
C
महेंद्रवर्मन
D
समुद्रवर्मन
E
कल्याणवर्मन

StudyBix.com-Q11: ডুবি তাম্ৰফলিখন কোনজন বৰ্মন ৰজাই জাৰী কৰিছিল?

A
পুষ্যবৰ্মন
B
ভাস্কৰবৰ্মন
C
মহেন্দ্ৰবৰ্মন
D
সমুদ্ৰবৰ্মন
E
কল্যাণবৰ্মন

View Answer View Explanation

Correct Answer: B) Bhaskaravarman

Explanation: The Dubi copperplate inscription was discovered in Dubi village near Pathsala in Kamrup (modern Barpeta/Bajali district, Assam). It was issued by King Bhaskaravarman. The inscription gives a poetic account of his ancestors, details the heroic battle fought by Bhaskaravarman and his brother Supratisthitavarman against the Gauda forces, and records donations to Brahmins.

Inscriptional Record	Discovery Site	Ruler	Historical Content
Dubi Copperplate	Dubi village, Barpeta/Bajali	Bhaskaravarman	Gauda invasion, battle of princes, religious land grants

Why other options are incorrect:

A) Pushyavarman: Ruled at the founding stage and left no known copperplates.
C) Mahendravarman: Issued early stone inscriptions rather than the Dubi plates.
D) Samudravarman: Lived in the 4th century without leaving any surviving copper charters.
E) Kalyanavarman: Left no copperplate charters discovered at Dubi.

सही उत्तर: B) भास्करवर्मन

व्याख्या: डूबी ताम्रपत्र असम के आधुनिक बजाली (पूर्व में बारपेटा) जिले के डूबी गाँव से प्राप्त हुआ था। इसे राजा भास्करवर्मन द्वारा जारी किया गया था। इस अभिलेख में वर्मन वंश के शासकों का सुंदर काव्यात्मक परिचय मिलता है तथा भास्करवर्मन और उनके भ्राता सुप्रतिष्ठितवर्मन द्वारा गौड़ सेना के विरुद्ध लड़े गए साहसी युद्ध का वर्णन प्राप्त होता है।

ताम्रपत्र	प्राप्ति स्थल	शासक	मुख्य सामग्री
डूबी ताम्रपत्र	डूबी गाँव (बारपेटा/बजाली)	भास्करवर्मन	गौड़ संघर्ष, राजकुमारों का शौर्य, ब्राह्मणों को भूमिदान

अन्य विकल्प क्यों गलत हैं:

A) पुष्यवर्मन: वर्मन वंश के प्रारंभिक शासक थे, जिनका कोई ताम्रपत्र प्राप्त नहीं है।
C) महेंद्रवर्मन: डूबी ताम्रपत्र जारी नहीं किया था।
D) समुद्रवर्मन: चौथी सदी के शासक थे और उनका कोई ताम्रपत्र नहीं मिला है।
E) कल्याणवर्मन: डूबी ताम्रपत्र से कोई संबंध नहीं है।

সঠিক উত্তৰ: B) ভাস্কৰবৰ্মন

ব্যাখ্যা: ডুবি তাম্ৰশাসনখন বৰপেটা/বজালী জিলাৰ পাঠশালাৰ ওচৰৰ ডুবি গাঁৱত উদ্ধাৰ হৈছিল আৰু ইয়াক ৰজা ভাস্কৰবৰ্মনে জাৰী কৰিছিল। এই লিপিত তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষসকলৰ বীৰত্বৰ বিৱৰণ পোৱাৰ লগতে ভাস্কৰবৰ্মন আৰু তেওঁৰ ককায়েক সুপ্ৰতিষ্ঠিতবৰ্মনে গৌড় সৈন্যৰ বিৰুদ্ধে কৰা যুদ্ধৰ বিষদ ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা যায়।

তাম্ৰশাসন	উদ্ধাৰৰ স্থান	ৰজা	ঐতিহাসিক সমল
ডুবি তাম্ৰফলি	ডুবি গাঁও (বৰপেটা/বজালী)	ভাস্কৰবৰ্মন	গৌড় আক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ, পূৰ্বপুৰুষৰ বীৰত্ব, ভূমিদান

অন্য বিকল্পবোৰ কিয় অশুদ্ধ:

A) পুষ্যবৰ্মন: বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু তেওঁৰ কোনো তাম্ৰফলি পোৱা হোৱা নাই।
C) মহেন্দ্ৰবৰ্মন: অশ্বমেধ যজ্ঞ কৰিছিল যদিও ডুবি ফলি তেওঁ জাৰী কৰা নাছিল।
D) সমুদ্ৰবৰ্মন: চতুৰ্থ শতিকাৰ ৰজা আছিল আৰু তেওঁৰ কোনো ফলি উদ্ধাৰ হোৱা নাই।
E) কল্যাণবৰ্মন: কোনো ডুবি তাম্ৰশাসন প্ৰদান কৰা নাছিল।

StudyBix.com-Q12: Which river is described as the sacred and political lifeline of ancient Kamarupa during the Varman dynasty?

A
Lauhitya (Brahmaputra)
B
Ganga
C
Yamuna
D
Narmada
E
Godavari

StudyBix.com-Q12: वर्मन राजवंश के दौरान प्राचीन कामरूप की पवित्र और प्रमुख जीवनरेखा के रूप में किस नदी का वर्णन मिलता है?

A
लौहित्य (ब्रह्मपुत्र)
B
गंगा
C
यमुना
D
नर्मदा
E
गोदावरी

StudyBix.com-Q12: বৰ্মন বংশৰ সময়ত প্ৰাচীন কামৰূপৰ পৱিত্ৰ তথা প্ৰধান জীৱনৰেখা হিচাপে কোনখন নদীক বৰ্ণনা কৰা হৈছে?

A
লৌহিত্য (ব্ৰহ্মপুত্ৰ)
B
গংগা
C
যমুনা
D
নৰ্মদা
E
গোদাবৰী

View Answer View Explanation

Correct Answer: A) Lauhitya (Brahmaputra)

Explanation: The Lauhitya, the ancient classical Sanskrit name for the Brahmaputra, was the geographic, economic, and strategic heart of the Varman kingdom. Most military expeditions, royal capital defense strategies, waterborne naval forces, and riverine rituals described in epigraphic charters like the Nidhanpur and Dubi plates centered on the Lauhitya.

River	Classical Sanskrit Name	Strategic Role in Kamarupa
Brahmaputra	Lauhitya	Naval defense, trade artery, political boundary, and sacred river

Why other options are incorrect:

B) Ganga: Flowed primarily through the heart of the Gupta and Maukhari empires in Northern India.
C) Yamuna: Flowed through Madhyadesha and had no geographic link with Kamarupa.
D) Narmada: A central Indian river dividing northern India from the Deccan.
E) Godavari: A prominent river flowing through peninsular South India.

सही उत्तर: A) लौहित्य (ब्रह्मपुत्र)

व्याख्या: ब्रह्मपुत्र नदी को प्राचीन काल में संस्कृत ग्रंथों और अभिलेखों में 'लौहित्य' के नाम से जाना जाता था। यह वर्मन राजवंश के समय कामरूप की राजनीतिक, सैन्य और आर्थिक गतिविधियों का मुख्य केंद्र थी। कामरूप की शक्तिशाली नौसेना और अधिकांश व्यापारिक मार्ग इसी नदी पर केंद्रित थे।

नदी	प्राचीन संस्कृत नाम	सामरिक व धार्मिक महत्व
ब्रह्मपुत्र	लौहित्य	नौसैन्य शक्ति, व्यापारिक मार्ग और कामरूप की जीवनरेखा

अन्य विकल्प क्यों गलत हैं:

B) गंगा: मुख्य रूप से उत्तर भारत के गुप्त और मौखरि राज्यों के अधिकार क्षेत्र में बहती थी।
C) यमुना: मध्यदेश की नदी थी, जिसका कामरूप से कोई सीधा भौगोलिक संपर्क नहीं था।
D) नर्मदा: मध्य भारत की प्रमुख नदी है जो उत्तर और दक्षिण भारत को विभाजित करती है।
E) गोदावरी: प्रायद्वीपीय दक्षिण भारत की एक प्रमुख नदी है।

সঠিক উত্তৰ: A) লৌহিত্য (ব্ৰহ্মপুত্ৰ)

ব্যাখ্যা: প্ৰাচীন সংস্কৃত সাহিত্য আৰু শিলালিপিত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীক ‘লৌহিত্য’ নামেৰে জনা গৈছিল, যি কামৰূপ সাম্ৰাজ্যৰ ৰাজনৈতিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ভৌগোলিক মূল ভেটি আছিল। কামৰূপৰ নৌশক্তি আৰু ৰাজধানীৰ সুৰক্ষা ব্যৱস্থা এই লৌহিত্য নদীৰ ওপৰতেই সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰ্ভৰশীল আছিল।

নদী	প্ৰাচীন সংস্কৃত নাম	কামৰূপত ভূমিকা
ব্ৰহ্মপুত্ৰ	লৌহিত্য	নৌসেনা চালনা, বাণিজ্যিক পথ আৰু পৱিত্ৰ জীৱনৰেখা

অন্য বিকল্পবোৰ কিয় অশুদ্ধ:

B) গংগা: প্ৰধানকৈ উত্তৰ ভাৰতৰ গুপ্ত আৰু মৌখৰী সাম্ৰাজ্যৰ মাজেৰে বৈ গৈছিল।
C) যমুনা: মধ্যদেশৰ নদী আছিল আৰু ইয়াৰ সৈতে কামৰূপৰ কোনো ভৌগোলিক সংযোগ নাছিল।
D) নৰ্মদা: মধ্য ভাৰতৰ প্ৰধান নদী।
E) গোদাবৰী: দক্ষিণ ভাৰতৰ উপদ্বীপীয় নদী।

StudyBix.com-Q13: Following the death of King Bhaskaravarman without an heir, which dynasty seized power in Kamarupa?

A
Pala dynasty
B
Mlechchha dynasty
C
Ahom dynasty
D
Koch dynasty
E
Chutiya dynasty

StudyBix.com-Q13: राजा भास्करवर्मन के निःसंतान निधन के उपरांत कामरूप में किस राजवंश ने सत्ता पर अधिकार कर लिया?

A
पाल राजवंश
B
म्लेच्छ राजवंश
C
अहोम राजवंश
D
कोच राजवंश
E
चूतिया राजवंश

StudyBix.com-Q13: উত্তৰাধিকাৰী নোহোৱাকৈ ৰজা ভাস্কৰবৰ্মনৰ মৃত্যুৰ পিছত কামৰূপত কোনটো বংশই ক্ষমতা দখল কৰিছিল?

A
পাল বংশ
B
ম্লেচ্ছ বংশ
C
আহোম বংশ
D
কোচ বংশ
E
চুতীয়া বংশ

View Answer View Explanation

Correct Answer: B) Mlechchha dynasty

Explanation: Bhaskaravarman died around 650 CE without leaving any progeny, bringing the glorious Varman lineage to an end. Taking advantage of the dynastic void, a local chieftain named Salastambha usurped the throne and founded the Mlechchha dynasty, which shifted the royal capital westward to Haruppeshwara (modern Tezpur).

Dynastic Transition	Preceding Rule	Succeeding Rule
Dynasty	Varman Dynasty (End: c. 650 CE)	Mlechchha Dynasty (Founder: Salastambha)
Capital	Pragjyotishpura (Guwahati)	Haruppeshwara (Tezpur)

Why other options are incorrect:

A) Pala dynasty: Founded later in the late 10th century by Brahmapala after the Mlechchha rule ended.
C) Ahom dynasty: Founded in Upper Assam in 1228 CE by Sukaphaa.
D) Koch dynasty: Rose much later in the early 16th century under Biswa Singha.
E) Chutiya dynasty: Emerged in eastern Assam during the medieval era (12th–13th centuries).

सही उत्तर: B) म्लेच्छ राजवंश

व्याख्या: लगभग 650 ईस्वी में राजा भास्करवर्मन की बिना किसी उत्तराधिकारी के मृत्यु हो गई, जिसके साथ ही वर्मन राजवंश का अंत हो गया। इसके बाद उत्पन्न राजनीतिक शून्यता का लाभ उठाकर शालस्तम्भ नामक शासक ने सत्ता हथिया ली और 'म्लेच्छ राजवंश' की स्थापना की। इस नए वंश ने अपनी राजधानी प्राग्ज्योतिषपुर से हटाकर हरुप्पेश्वर (आधुनिक तेजपुर) में स्थापित की।

राजवंश परिवर्तन	पूर्ववर्ती शासन	उत्तरावर्ती शासन
राजवंश	वर्मन राजवंश (अंत: 650 ईस्वी)	म्लेच्छ राजवंश (संस्थापक: शालस्तम्भ)
राजधानी	प्राग्ज्योतिषपुर (गुवाहाटी)	हरुप्पेश्वर (तेजपुर)

अन्य विकल्प क्यों गलत हैं:

A) पाल राजवंश: स्थापना दसवीं शताब्दी के अंत में ब्रह्मपाल द्वारा म्लेच्छ वंश के पतन के बाद की गई थी।
C) अहोम राजवंश: स्थापना 1228 ईस्वी में सुकाफा द्वारा असम में की गई थी।
D) कोच राजवंश: उदय सोलहवीं शताब्दी के आरंभ में विश्व सिंह के नेतृत्व में हुआ था।
E) चूतिया राजवंश: मध्यकाल में पूर्वी असम में स्थापित हुआ था।

সঠিক উত্তৰ: B) ম্লেচ্ছ বংশ

ব্যাখ্যা: ভাস্কৰবৰ্মনে বিবাহ নকৰাৰ বাবে নিঃসন্তান অৱস্থাত আনুমানিক ৬৫০ খ্ৰীষ্টাব্দত মৃত্যুবৰণ কৰে আৰু ইয়াৰ লগে লগে বৰ্মন বংশৰ অন্ত পৰে। ইয়াৰ সুযোগ লৈ শালস্তম্ভ নামৰ এজন নেতাই ক্ষমতা হস্তগত কৰে আৰু ম্লেচ্ছ বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰি ৰাজধানী তেজপুৰৰ হাৰুপ্পেশ্বৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰে।

ৰাজবংশ পৰিৱৰ্তন	পূৰ্বৱৰ্তী ৰাজবংশ	পৰৱৰ্তী ৰাজবংশ
বংশৰ নাম	বৰ্মন বংশ (পতন: ৬৫০ খ্ৰীষ্টাব্দ)	ম্লেচ্ছ বংশ (প্ৰতিষ্ঠাপক: শালস্তম্ভ)
ৰাজধানী	প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ (গুৱাহাটী)	হাৰুপ্পেশ্বৰ (তেজপুৰ)

অন্য বিকল্পবোৰ কিয় অশুদ্ধ:

A) পাল বংশ: দশম শতিকাৰ শেষভাগত ব্ৰহ্মপালেহে ম্লেচ্ছ বংশৰ অন্ত পেলাই স্থাপন কৰিছিল।
C) আহোম বংশ: ত্ৰয়োদশ শতিকাত (১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত) চাওলুং চুকাফাৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল।
D) কোচ বংশ: উত্থান ষোড়শ শতিকাৰ প্ৰথমভাগত বিশ্বসিংহৰ হাতত হৈছিল।
E) চুতীয়া বংশ: মধ্যযুগত উজনি অসমৰ শদিয়া অঞ্চলত গঢ় লৈ উঠিছিল।

StudyBix.com-Q14: At which grand religious assembly organized by Emperor Harsha did King Bhaskaravarman participate with high honor?

A
Pataliputra Assembly
B
Kanauj Assembly
C
Ujjain Assembly
D
Valabhi Assembly
E
Kanchi Assembly

StudyBix.com-Q14: सम्राट हर्षवर्धन द्वारा आयोजित किस भव्य धार्मिक सम्मेलन में राजा भास्करवर्मन ने विशिष्ट अतिथि के रूप में भाग लिया था?

A
पाटलिपुत्र सभा
B
कन्नौज सभा
C
उज्जैन सभा
D
वल्लभी सभा
E
कांची सभा

StudyBix.com-Q14: সম্ৰাট হৰ্ষবৰ্ধনে আয়োজন কৰা কোনখন বিশাল ধৰ্মীয় মহাসভাত ৰজা ভাস্কৰবৰ্মনে সন্মানেৰে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল?

A
পাটলীপুত্ৰ মহাসভা
B
কনৌজ মহাসভা
C
উজ্জয়িনী মহাসভা
D
বল্লভী মহাসভা
E
কাঞ্চী মহাসভা

View Answer View Explanation

Correct Answer: B) Kanauj Assembly

Explanation: King Bhaskaravarman accompanied Harsha to the magnificent religious assembly held at Kanauj in 643 CE to honor Xuanzang and Mahayana Buddhism. At this grand assembly, Bhaskaravarman was accorded royal precedence just beside Harsha, demonstrating the profound esteem and equality that the ruler of Kamarupa enjoyed across northern India. He also attended the subsequent quinquennial assembly at Prayaga.

Imperial Assembly	Year	Key Royal Participants	Primary Objective
Kanauj Assembly	643 CE	Harshavardhana & Bhaskaravarman	Honor Xuanzang & discuss Mahayana philosophy

Why other options are incorrect:

A) Pataliputra Assembly: Site of the Third Buddhist Council during Ashoka's reign, not Harsha's convocation.
C) Ujjain Assembly: Center for astronomical and Sanskrit learning, not Harsha's religious convocation site.
D) Valabhi Assembly: Hosted Jain councils, not Harsha's imperial religious summit.
E) Kanchi Assembly: Capital of the Pallavas in South India.

सही उत्तर: B) कन्नौज सभा

व्याख्या: 643 ईस्वी में ह्वेन त्सांग के सम्मान और महायान बौद्ध दर्शन के प्रचारार्थ कन्नौज में आयोजित भव्य सर्वधर्म सम्मेलन में राजा भास्करवर्मन ने सम्राट हर्ष के साथ प्रमुख स्थान ग्रहण किया था। इस सभा में कामरूप नरेश को हर्ष के ठीक समकक्ष शाही सम्मान प्राप्त हुआ था। इसके पश्चात वे प्रयाग में आयोजित महामोक्ष परिषद में भी सम्मिलित हुए थे।

सम्मेलन	वर्ष	प्रमुख शासक	उद्देश्य
कन्नौज धर्मसभा	643 ईस्वी	सम्राट हर्षवर्धन व भास्करवर्मन	ह्वेन त्सांग का सम्मान व महायान दर्शन का विचार-विमर्श

अन्य विकल्प क्यों गलत हैं:

A) पाटलिपुत्र सभा: मौर्य सम्राट अशोक द्वारा तृतीय बौद्ध संगीति का आयोजन किया गया था।
C) उज्जैन सभा: विद्या और खगोल विज्ञान का केंद्र था, हर्ष की धर्मसभा का स्थल नहीं।
D) वल्लभी सभा: श्वेतांबर जैन संगीति का आयोजन हुआ था।
E) कांची सभा: सुदूर दक्षिण भारत में पल्लव साम्राज्य की राजधानी थी।

সঠিক উত্তৰ: B) কনৌজ মহাসভা

ব্যাখ্যা: ৬৪৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চীনা পৰিব্ৰাজক হিউৱেন চাং আৰু মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সন্মানত সম্ৰাট হৰ্ষবৰ্ধনে আয়োজন কৰা ঐতিহাসিক কনৌজ মহাসভাত ৰজা ভাস্কৰবৰ্মনে সসন্মানে অংশ লৈছিল। এই বিশাল সভাত হৰ্ষবৰ্ধনৰ ঠিক কাষতে ভাস্কৰবৰ্মনক আসন প্ৰদান কৰি বিশেষ সন্মান যাচিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ প্ৰয়াগৰ মহাসভাতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।

মহাসভা	বৰ্ষ	মুখ্য অংশগ্ৰহণকাৰী ৰজা	মূল উদ্দেশ্য
কনৌজ মহাসভা	৬৪৩ খ্ৰীষ্টাব্দ	হৰ্ষবৰ্ধন আৰু ভাস্কৰবৰ্মন	হিউৱেন চাঙক সন্মান আৰু মহাযান মতবাদৰ চৰ্চা

অন্য বিকল্পবোৰ কিয় অশুদ্ধ:

A) পাটলীপুত্ৰ মহাসভা: সম্ৰাট অশোকৰ দিনত তৃতীয় বৌদ্ধ মহাসভা অনুষ্ঠিত হৈছিল, হৰ্ষৰ দিনত নহয়।
C) উজ্জয়িনী মহাসভা: প্ৰাচীন জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু শিক্ষাৰ কেন্দ্ৰ আছিল, ধৰ্ম মহাসভাৰ স্থান নাছিল।
D) বল্লভী মহাসভা: জৈন ধৰ্মৰ মহাসভা অনুষ্ঠিত হৈছিল।
E) কাঞ্চী মহাসভা: দক্ষিণ ভাৰতৰ পল্লৱসকলৰ ৰাজধানী আছিল।

StudyBix.com-Q15: The primary religious orientation of the kings of the Varman dynasty was predominantly centered upon which deity?

A
Shiva
B
Surya
C
Vishnu
D
Mahavira
E
Kartikeya

StudyBix.com-Q15: वर्मन राजवंश के शासक मुख्य रूप से किस देवता के अनन्य उपासक (शैव) थे?

A
शिव
B
सूर्य
C
विष्णु
D
महावीर
E
कार्तिकेय

StudyBix.com-Q15: বৰ্মন বংশৰ ৰজাসকলৰ প্ৰধান ধৰ্মীয় বিশ্বাস আৰু উপাসনা মূলতঃ কোনজন দেৱতাক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠিছিল?

A
শিৱ
B
সূৰ্য
C
বিষ্ণু
D
মহাবীৰ
E
কাৰ্তিক

View Answer View Explanation

Correct Answer: A) Shiva

Explanation: The kings of the Varman dynasty were devout adherents of Saivism. Both the epigraphic records (such as the Dubi and Nidhanpur plates) and foreign accounts confirm that the kings began their charters with invocations to Lord Shiva (often addressed as Shashishekhara, Pinakipani, or Hataka-Shulin). King Bhaskaravarman proudly informed the Chinese pilgrim Xuanzang that his ancestors had always worshiped Shiva.

Aspect	Epigraphic & Historical Evidence
State Faith	Saivism (Worship of Lord Shiva)
Names/Epithets in Charters	Shashishekhara, Pinaki, Hataka-Shulin
Epigraphic Reference	Invocatory opening verses of Dubi and Nidhanpur copperplates

Why other options are incorrect:

B) Surya: Reverenced as a planetary deity, but Saivism remained the core royal state faith.
C) Vishnu: Although the kings traced their mythological genealogy to Naraka (an offspring of Vishnu/Varaha), their active state devotional cult was devoted to Shiva.
D) Mahavira: The 24th Tirthankara of Jainism, a religion with no significant royal patronage in Kamarupa.
E) Kartikeya: Revered as the commander of gods but was not the tutelary supreme deity of the dynasty.

सही उत्तर: A) शिव

व्याख्या: वर्मन वंश के राजा परम शैव थे और वे देवाधिदेव महादेव शिव की उपासना करते थे। डूबी और निधानपुर दोनों ताम्रपत्रों का प्रारंभ भगवान शिव (शशिशेखर, पिनाकी) की स्तुति से होता है। राजा भास्करवर्मन ने स्वयं चीनी यात्री ह्वेन त्सांग से कहा था कि उनकी परंपरा में पीढ़ियों से केवल भगवान शिव को ही सर्वोच्च आराध्य देव मानकर पूजा जाता रहा है।

धार्मिक पहलू	ऐतिहासिक प्रमाण
प्रधान राजधर्म	शैव मत (भगवान शिव की उपासना)
ताम्रपत्रों में स्तुति	शशिशेखर, पिनाकी, हाटक-शूलिन
ह्वेन त्सांग का साक्ष्य	भास्करवर्मन द्वारा पीढ़ियों से केवल शिव की पूजा की पुष्टि

अन्य विकल्प क्यों गलत हैं:

B) सूर्य: सूर्य पूजा समाज में प्रचलित थी, परंतु शिव वर्मन राजाओं के मुख्य आराध्य देव थे।
C) विष्णु: यद्यपि वे अपनी वंशावली विष्णु के वराह अवतार से उत्पन्न नरक से जोड़ते थे, फिर भी उनका प्रत्यक्ष राजधर्म शैव था।
D) महावीर: जैन धर्म के तीर्थंकर थे और कामरूप राजदरबार में जैन धर्म का कोई प्रभुत्व नहीं था।
E) कार्तिकेय: युद्ध के देवता माने जाते थे, किंतु वे राजवंश के प्रधान कुलदेवता नहीं थे।

সঠিক উত্তৰ: A) শিৱ

ব্যাখ্যা: বৰ্মন ৰাজবংশৰ ৰজাসকল নিষ্ঠাবান শৈৱ পন্থী আছিল। তেওঁলোকৰ ডুবি আৰু নিধানপুৰ তাম্ৰফলিসমূহ ভগৱান শিৱৰ বন্দনাৰে (শশীশেখৰ, পিনাকী আদি নামেৰে) আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ভাস্কৰবৰ্মনে চীনা পৰিব্ৰাজক হিউৱেন চাঙক স্পষ্টভাৱে কৈছিল যে তেওঁলোকৰ বংশই পৰম্পৰাগতভাৱে শিৱকহে নিজৰ আৰাধ্য দেৱতা হিচাপে পূজা কৰি আহিছে।

ধৰ্মীয় দিশ	ঐতিহাসিক সাক্ষ্য
ৰাজকীয় উপাস্য	শৈৱ ধৰ্ম (ভগৱান শিৱৰ উপাসনা)
ফলিত ব্যৱহৃত নাম	শশীশেখৰ, পিনাকীপাণি, হাটক-শূলিন
হিউৱেন চাঙৰ টোকা	বৰ্মন ৰজাসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে শিৱৰ উপাসক হোৱাৰ স্বীকৃতি

অন্য বিকল্পবোৰ কিয় অশুদ্ধ:

B) সূৰ্য: উপাসনা প্ৰচলিত আছিল যদিও ই বৰ্মন ৰজাসকলৰ প্ৰধান কুলদেৱতা নাছিল।
C) বিষ্ণু: পৌৰাণিকভাৱে বিষ্ণুৰ বৰাহ অৱতাৰৰ পৰা নৰকাসুৰৰ উৎপত্তি বুলি বিশ্বাস কৰা সত্ত্বেও ৰাজকীয় উপাস্য শিৱহে আছিল।
D) মহাবীৰ: জৈন ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তক আছিল, যাৰ প্ৰভাৱ কামৰূপৰ ৰাজপৰিয়ালত নাছিল।
E) কাৰ্তিক: দেৱ সেনাপতি হিচাপে পূজিত হ’লেও তেওঁ বংশৰ সৰ্বোচ্চ আৰাধ্য নাছিল।

StudyBix.com-Q16: What was the capital city of Kamarupa during the rule of the Varman dynasty?

A
Haruppeshwara
B
Pragjyotishpura
C
Durjaya
D
Kamrupnagar
E
Charaideo

StudyBix.com-Q16: वर्मन राजवंश के शासनकाल में कामरूप की राजधानी कौन-सा नगर था?

A
हरुप्पेश्वर
B
प्राग्ज्योतिषपुर
C
दुर्जया
D
कामरूपनगर
E
चराइदेव

StudyBix.com-Q16: বৰ্মন বংশৰ শাসনকালত কামৰূপৰ ৰাজধানী চহৰ কোনখন আছিল?

A
হাৰুপ্পেশ্বৰ
B
প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ
C
দুৰ্জয়া
D
কামৰূপনগৰ
E
চৰাইদেউ

View Answer View Explanation

Correct Answer: B) Pragjyotishpura

Explanation: Pragjyotishpura (located in modern-day Guwahati) served as the fortified administrative capital of the Varman dynasty. It was celebrated in classical literature and foreign chronicles as the "City of Eastern Astrology," surrounded by hills and water bodies that offered natural defenses along the Brahmaputra.

Dynasty	Capital City	Modern Location
Varman Dynasty	Pragjyotishpura	Guwahati, Assam

Why other options are incorrect:

A) Haruppeshwara: (Near modern Tezpur) Established as the capital later by the Mlechchha dynasty.
C) Durjaya: Founded as the capital by the Pala ruler Ratnapala in the 10th century.
D) Kamrupnagar: Served as a later political center during the subsequent Pala/post-Pala era.
E) Charaideo: Established as the first capital of the Ahom kingdom by Sukaphaa in 1253 CE.

सही उत्तर: B) प्राग्ज्योतिषपुर

व्याख्या: प्राग्ज्योतिषपुर (वर्तमान गुवाहाटी) वर्मन राजवंश की सुदृढ़ प्रशासनिक राजधानी थी। प्राचीन साहित्य में इसे 'पूर्वी ज्योतिष की नगरी' कहा गया है। यह नगर ब्रह्मपुत्र नदी के तट पर पहाड़ियों और प्राकृतिक जलाशयों से घिरा हुआ एक अभेद्य रक्षात्मक केंद्र था।

राजवंश	राजधानी	आधुनिक अवस्थिति
वर्मन राजवंश	प्राग्ज्योतिषपुर	गुवाहाटी (असम)

अन्य विकल्प क्यों गलत हैं:

A) हरुप्पेश्वर: (आधुनिक तेजपुर) वर्मन काल के बाद म्लेच्छ वंश की राजधानी बनी।
C) दुर्जया: स्थापना दसवीं शताब्दी में पाल शासक रत्नपाल द्वारा अपनी राजधानी के रूप में की गई थी।
D) कामरूपनगर: परवर्ती पाल काल का एक प्रशासनिक केंद्र था।
E) चराइदेव: 1253 ईस्वी में अहोम साम्राज्य के संस्थापक सुकाफा की पहली राजधानी थी।

সঠিক উত্তৰ: B) প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ

ব্যাখ্যা: প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ (বৰ্তমানৰ গুৱাহাটী) বৰ্মন ৰাজবংশৰ প্ৰধান প্ৰশাসনিক ৰাজধানী আছিল। প্ৰাচীন সাহিত্যত ইয়াক "পূবৰ জ্যোতিষ চৰ্চাৰ নগৰ" বুলি জনা গৈছিল আৰু ই ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ পাৰত পাহাৰ-পানীৰে আৱেষ্টিত এক প্ৰাকৃতিক দুৰ্গৰ দৰে আছিল।

ৰাজবংশ	ৰাজধানী	বৰ্তমানৰ স্থান
বৰ্মন বংশ	প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ	গুৱাহাটী (অসম)

অন্য বিকল্পবোৰ কিয় অশুদ্ধ:

A) হাৰুপ্পেশ্বৰ: (তেজপুৰৰ সমীপত) পৰৱৰ্তী কালৰ ম্লেচ্ছ বংশৰ ৰাজধানী আছিল।
C) দুৰ্জয়া: দশম শতিকাত পাল বংশৰ ৰজা ৰত্নপালে নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল।
D) কামৰূপনগৰ: পাল বংশৰ শেষৰ ফালৰ এক ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰ আছিল।
E) চৰাইদেউ: ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম স্বৰ্গদেউ চুকাফাই স্থাপন কৰা প্ৰথম ৰাজধানী আছিল।

StudyBix.com-Q17: What was the name of the divine heirloom white umbrella presented by Bhaskaravarman to Emperor Harshavardhana?

A
Chatrapati
B
Digvijaya
C
Abhoga
D
Mahachatra
E
Varuna

StudyBix.com-Q17: भास्करवर्मन द्वारा सम्राट हर्षवर्धन को भेंट किए गए दिव्य पैतृक श्वेत छत्र का क्या नाम था?

A
छत्रपति
B
दिग्विजय
C
आभोग
D
महाछत्र
E
वरुण

StudyBix.com-Q17: ভাস্কৰবৰ্মনে সম্ৰাট হৰ্ষবৰ্ধনলৈ উপহাৰ হিচাপে পঠিওৱা পৱিত্ৰ বংশানুক্ৰমিক বগা ছত্ৰটোৰ নাম কি আছিল?

A
ছত্ৰপতি
B
দিগ্বিজয়
C
আভোগ
D
মহাছত্ৰ
E
বৰুণ

View Answer View Explanation

Correct Answer: C) Abhoga

Explanation: As described by Banabhatta in the Harshacharita, Bhaskaravarman’s envoy Hangsavega presented the prized royal umbrella named 'Abhoga' to Harsha. This umbrella was considered a sacred heirloom passed down from Varuna through King Bhagadatta, renowned for its dazzling pearls, radiant silk, and protective spiritual powers.

Object Gifted	Name	Mythological Origin	Source
Divine White Umbrella	Abhoga	Gift of Varuna to Bhagadatta	Banabhatta's Harshacharita

Why other options are incorrect:

A) Chatrapati: Royal Indian sovereign title, famously borne by Chhatrapati Shivaji Maharaj.
B) Digvijaya: Term signifying the military conquest of all directions.
D) Mahachatra: Descriptive Sanskrit compound for a great umbrella, not the specific proper name of the gifted umbrella.
E) Varuna: The mythical water deity credited in tradition as the original possessor of the umbrella, not the umbrella's name.

सही उत्तर: C) आभोग

व्याख्या: बाणभट्ट कृत हर्षचरित के अनुसार, भास्करवर्मन के दूत हंसवेग ने हर्ष को 'आभोग' नामक अलौकिक श्वेत छत्र भेंट किया था। यह छत्र वरुण देव से राजा भगदत्त को प्राप्त एक पवित्र पैतृक धरोहर माना जाता था, जो दुर्लभ मोतियों, उज्ज्वल रेशम और चमत्कारी रक्षात्मक गुणों से युक्त था।

उपहार	विशिष्ट नाम	पौराणिक स्रोत	साहित्यिक संदर्भ
दिव्य श्वेत छत्र	आभोग	वरुण देव द्वारा भगदत्त को प्रदत्त	बाणभट्ट की हर्षचरित

अन्य विकल्प क्यों गलत हैं:

A) छत्रपति: एक राजसी पदवी है, जिसे छत्रपति शिवाजी महाराज ने धारण किया था।
B) दिग्विजय: चारों दिशाओं में विजय प्राप्त करना होता है।
D) महाछत्र: विशाल छत्र के लिए प्रयुक्त सामान्य शब्द है, इसका वास्तविक नाम नहीं।
E) वरुण: उस पौराणिक जल-देवता का नाम था जिसने मूल रूप से यह छत्र दिया था।

সঠিক উত্তৰ: C) আভোগ

ব্যাখ্যা: বাণভট্টৰ হৰ্ষচৰিতত উল্লেখ থকা অনুসৰি, ভাস্কৰবৰ্মনৰ কটকী হংসবেগে সম্ৰাট হৰ্ষক ‘আভোগ’ নামৰ দেৱদত্ত শ্বেত ছত্ৰটো উপহাৰ দিছিল। এই ছত্ৰটো দেৱতা বৰুণৰ পৰা ৰজা ভগদত্তই লাভ কৰা এক পৱিত্ৰ বংশানুক্ৰমিক সম্পত্তি আছিল, যি সূক্ষ্ম মুক্তা আৰু অলৌকিক প্ৰভাৱৰ বাবে বিখ্যাত আছিল।

উপহাৰৰ সামগ্ৰী	নাম	পৌৰাণিক সংযোগ	সাহিত্যিক উৎস
দেৱদত্ত শ্বেত ছত্ৰ	আভোগ	বৰুণ দেৱতাই ভগদত্তক দিয়া	বাণভট্টৰ হৰ্ষচৰিত

অন্য বিকল্পবোৰ কিয় অশুদ্ধ:

A) ছত্ৰপতি: সাৰ্বভৌম ভাৰতীয় ৰাজকীয় উপাধি, যেনে ছত্ৰপতি শিৱাজী মহাৰাজ।
B) দিগ্বিজয়: চাৰিওদিশ জয় কৰা সামৰিক অভিযান।
D) মহাছত্ৰ: এক সাধাৰণ বৰ্ণনাত্মক সংস্কৃত শব্দ, ছত্ৰটোৰ নিৰ্দিষ্ট নাম নহয়।
E) বৰুণ: এই ছত্ৰৰ আদি দেৱতা, ছত্ৰটোৰ নিজা নাম নহয়।

StudyBix.com-Q18: Which rock inscription located on Nilachal Hill mentions King Surendravarman, commonly identified with King Mahendravarman?

A
Badganga Inscription
B
Umachal Rock Inscription
C
Kanaiborsiboa Inscription
D
Gachtal Inscription
E
Nagajari-Khanikargaon Inscription

StudyBix.com-Q18: नीलाचल पहाड़ी पर स्थित किस शैल अभिलेख में राजा सुरेंद्रवर्मन का उल्लेख मिलता है, जिन्हें महेंद्रवर्मन माना जाता है?

A
बड़गंगा अभिलेख
B
उमाचल शैल अभिलेख
C
कनाई बोरोसीबोआ अभिलेख
D
गछतल अभिलेख
E
नगाजरी-खनिकरगांव अभिलेख

StudyBix.com-Q18: নীলাচল পাহাৰত উদ্ধাৰ হোৱা কোনখন শিলালিপিত সুৰেন্দ্ৰবৰ্মনৰ নাম উল্লেখ আছে, যাক ইতিহাসবিদসকলে মহেন্দ্ৰবৰ্মন বুলি চিনাক্ত কৰিছে?

A
বৰগংগা শিলালিপি
B
উমাচল শিলালিপি
C
কানাই বৰশী বোৱা শিলালিপি
D
গছতল শিলালিপি
E
নগাজৰী-খণিকৰগাঁও শিলালিপি

View Answer View Explanation

Correct Answer: B) Umachal Rock Inscription

Explanation: The Umachal rock inscription, carved on the north-eastern slope of Nilachal Hill in Kamrup (Guwahati), is considered the earliest epigraphic record discovered in Assam (dating to the late 5th century CE). It records the construction of a cave-temple (guha) for Lord Balabhadra-svamin by King Surendravarman, whom historians identify as Mahendravarman.

Epigraph	Location	Chronology	Ruler Named
Umachal Rock Inscription	Nilachal Hill, Guwahati	Late 5th Century CE	Surendravarman (Mahendravarman)

Why other options are incorrect:

A) Badganga Inscription: Located in Nagaon district and records the reign of King Bhutivarman.
C) Kanaiborsiboa Inscription: In North Guwahati dates to 1206 CE, recording the defeat of Muhammad bin Bakhtiyar Khalji.
D) Gachtal Inscription: Belongs to King Gopalavarmadeva of medieval Kamarupa.
E) Nagajari-Khanikargaon Inscription: Early fragmentary epigraph found in Golaghat, belonging to a local 5th-century ruler.

सही उत्तर: B) उमाचल शैल अभिलेख

व्याख्या: गुवाहाटी की नीलाचल पहाड़ी की उत्तर-पूर्वी ढलान पर उत्कीर्ण उमाचल शैल अभिलेख असम में खोजा गया सबसे प्राचीन पुरातात्विक अभिलेख (पांचवीं शताब्दी ईस्वी के अंत का) माना जाता है। इसमें राजा सुरेंद्रवर्मन (महेंद्रवर्मन) द्वारा भगवान बलभद्र-स्वामी के लिए एक गुहा-मंदिर के निर्माण का विवरण मिलता है।

अभिलेख	स्थान	काल	उल्लिखित राजा
उमाचल शैल अभिलेख	नीलाचल पहाड़ी (गुवाहाटी)	5वीं सदी ईस्वी का अंत	सुरेंद्रवर्मन (महेंद्रवर्मन)

अन्य विकल्प क्यों गलत हैं:

A) बड़गंगा अभिलेख: नगांव जिले में स्थित है और यह राजा भूतिवर्मन से संबंधित है।
C) कनाई बोरोसीबोआ अभिलेख: उत्तरी गुवाहाटी में 1206 ईस्वी में बख्तियार खिलजी के पराजय की स्मृति में बना था।
D) गछतल अभिलेख: मध्यकालीन कामरूप के राजा गोपालवर्मदेव का है।
E) नगाजरी-खनिकरगांव अभिलेख: गोलाघाट से प्राप्त पांचवीं सदी का एक खंडित स्थानीय अभिलेख है।

সঠিক উত্তৰ: B) উমাচল শিলালিপি

ব্যাখ্যা: গুৱাহাটীৰ নীলাচল পাহাৰৰ উত্তৰ-পূব ঢালত খোদিত উমাচল শিলালিপিখন অসমত আৱিষ্কৃত আটাইতকৈ প্ৰাচীন শিলালিপি (আনুমানিক পঞ্চম শতিকাৰ শেষভাগ)। ইয়াত মহাৰাজাধিৰাজ সুৰেন্দ্ৰবৰ্মনে (যাক মহেন্দ্ৰবৰ্মন বুলি গণ্য কৰা হয়) ভগৱান বলভদ্ৰ স্বামীৰ নামত এটা গুহা-মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে।

শিলালিপি	স্থান	সময়কাল	ৰজাৰ নাম
উমাচল শিলালিপি	নীলাচল পাহাৰ (গুৱাহাটী)	পঞ্চম শতিকাৰ শেষভাগ	সুৰেন্দ্ৰবৰ্মন (মহেন্দ্ৰবৰ্মন)

অন্য বিকল্পবোৰ কিয় অশুদ্ধ:

A) বৰগংগা শিলালিপি: নগাঁও জিলাত অৱস্থিত আৰু ই ৰজা ভূতিবৰ্মনৰ দিনৰ।
C) কানাই বৰশী বোৱা শিলালিপি: উত্তৰ গুৱাহাটীত অৱস্থিত ১২০৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ লিপি, য’ত বখতিয়াৰ খিলজীৰ পৰাজয়ৰ কথা আছে।
D) গছতল শিলালিপি: মধ্যযুগীয় কামৰূপৰ ৰজা গোপালবৰ্মদেৱৰ সময়ৰ।
E) নগাজৰী-খণিকৰগাঁও শিলালিপি: গোলাঘাটত উদ্ধাৰ হোৱা পঞ্চম শতিকাৰ এক স্থানীয় লিপি।

StudyBix.com-Q19: Which deity's cave-shrine was consecrated in the Umachal rock inscription by the Varman monarch?

A
Shiva-Mahadeva
B
Balabhadra-svamin
C
Vishnu-Janardana
D
Kamakhya Devi
E
Surya-Narayana

StudyBix.com-Q19: उमाचल शैल अभिलेख के अनुसार वर्मन शासक ने किस देवता के गुहा-मंदिर की स्थापना की थी?

A
शिव-महादेव
B
बलभद्र-स्वामी
C
विष्णु-जनार्दन
D
कामाख्या देवी
E
सूर्य-नारायण

StudyBix.com-Q19: উমাচল শিলালিপিমতে বৰ্মন ৰজাগৰাকীয়ে কোনজন দেৱতাৰ গুহা-মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?

A
শিৱ-মহাদেৱ
B
বলভদ্ৰ-স্বামী
C
বিষ্ণু-জনাৰ্দন
D
কামাখ্যা দেৱী
E
সূৰ্য-নাৰায়ণ

View Answer View Explanation

Correct Answer: B) Balabhadra-svamin

Explanation: The Umachal epigraph explicitly states: "Bhallatavya-padasya rajno Sri Surendravarmmana kritam... Balabhadra-svamina sthanam" (This cave of Lord Balabhadra-svamin was made by the illustrious King Surendravarman). This confirms that a temple dedicated to Balabhadra (Balarama) was constructed, providing valuable evidence of early Vaishnava/Balarama worship in ancient Kamarupa.

Deity Dedicated	Temple Type	Epigraphic Line
Lord Balabhadra-svamin (Balarama)	Guha (Cave-shrine)	...Balabhadra-svamina sthanam

Why other options are incorrect:

A) Shiva-Mahadeva: Though the Varmans were predominantly Saivite, this specific cave temple was established for Balabhadra.
C) Vishnu-Janardana: Janardana was worshipped extensively, but the specific dedication in this epigraph is to Balabhadra.
D) Kamakhya Devi: Sacred mother goddess of Nilachal Hill, but the inscription specifies Balabhadra-svamin.
E) Surya-Narayana: Revered in Pragjyotishpura, but this record does not dedicate the shrine to the Sun deity.

सही उत्तर: B) बलभद्र-स्वामी

व्याख्या: उमाचल अभिलेख में स्पष्ट रूप से उल्लेख है कि राजा श्री सुरेंद्रवर्मन ने भगवान 'बलभद्र-स्वामी' (बलराम) के लिए इस गुहा-मंदिर का निर्माण कराया था। यह अभिलेख प्राचीन कामरूप में वैष्णव मत और विशेष रूप से बलराम की पूजा के प्रारंभिक ऐतिहासिक प्रमाण प्रस्तुत करता है।

आराध्य देवता	मंदिर प्रकार	मूल संस्कृत पंक्ति
भगवान बलभद्र-स्वामी (बलराम)	गुहा-मंदिर (Cave-temple)	...बलभद्रस्वामिनः स्थानं

अन्य विकल्प क्यों गलत हैं:

A) शिव-महादेव: यद्यपि वर्मन शासक मुख्य रूप से शैव थे, परंतु इस विशेष अभिलेख में बलराम के मंदिर का वर्णन है।
C) विष्णु-जनार्दन: विष्णु के जनार्दन रूप की पूजा होती थी, किंतु इस शिलालेख में उनका नाम नहीं है।
D) कामाख्या देवी: नीलाचल की प्रधान देवी हैं, परंतु यह अभिलेख बलभद्र को समर्पित है।
E) सूर्य-नारायण: सूर्य देव की आराधना कामरूप में होती थी, लेकिन यह गुहा-मंदिर सूर्य का नहीं था।

সঠিক উত্তৰ: B) বলভদ্ৰ-স্বামী

ব্যাখ্যা: উমাচল শিলালিপিত স্পষ্টভাৱে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে যে মহাৰাজ শ্ৰী সুৰেন্দ্ৰবৰ্মনে ভগৱান ‘বলভদ্ৰ-স্বামী’ৰ (বলৰাম) উদ্দেশ্যে এই গুহা-মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰাইছিল। ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰাচীন কামৰূপত প্ৰচলিত প্ৰাৰম্ভিক বৈষ্ণৱ ধাৰা তথা বলভদ্ৰ উপাসনাৰ নিদৰ্শন প্ৰমাণিত হয়।

উপাস্য দেৱতা	মন্দিৰৰ প্ৰকাৰ	মূল সংস্কৃত শ্লোক
ভগৱান বলভদ্ৰ-স্বামী (বলৰাম)	গুহা-মন্দিৰ	...বলভদ্ৰস্বামিনঃ স্থানং

অন্য বিকল্পবোৰ কিয় অশুদ্ধ:

A) শিৱ-মহাদেৱ: যদিও বৰ্মন ৰজাসকল প্ৰধানকৈ শৈৱ আছিল, এই নিৰ্দিষ্ট গুহা-মন্দিৰটো বলভদ্ৰৰ বাবেহে নিৰ্মিত হৈছিল।
C) বিষ্ণু-জনাৰ্দন: জনাৰ্দন বিষ্ণুৰ নাম যদিও এই শিলালিপিত তেওঁৰ নামৰ উল্লেখ নাই।
D) কামাখ্যা দেৱী: নীলাচল কামাখ্যা দেৱীৰ পীঠস্থান হ’লেও এই শিলালিপিখন বলভদ্ৰৰ নামতহে উৎসৰ্গিত।
E) সূৰ্য-নাৰায়ণ: সূৰ্য দেৱতাৰ উপাসনা প্ৰচলিত আছিল যদিও এই স্থানত তেওঁৰ উল্লেখ নাই।

StudyBix.com-Q20: According to the travelogue of Xuanzang, how did he characterize the status of Buddhism in Kamarupa during Bhaskaravarman's rule?

A
It was the official state religion with thousands of monasteries.
B
The king was a Buddhist monk who renounced worldly affairs.
C
The people did not follow Buddhism openly, and there were no registered Buddhist monasteries.
D
Buddhism had been completely eradicated by military force.
E
Kamarupa was the primary international headquarters of Theravada Buddhism.

StudyBix.com-Q20: ह्वेन त्सांग के यात्रा वृत्तांत के अनुसार भास्करवर्मन के शासनकाल में कामरूप में बौद्ध धर्म की क्या स्थिति थी?

A
यह आधिकारिक राजधर्म था और यहाँ हज़ारों बौद्ध विहार थे।
B
राजा स्वयं एक बौद्ध भिक्षु थे जिन्होंने राजपाट त्याग दिया था।
C
लोग खुले तौर पर बौद्ध धर्म नहीं मानते थे और यहाँ कोई औपचारिक बौद्ध विहार नहीं था।
D
कामरूप से बौद्ध धर्म को सैन्य बल द्वारा पूरी तरह समाप्त कर दिया गया था।
E
कामरूप थेरवाद बौद्ध धर्म का मुख्य अंतरराष्ट्रीय मुख्यालय था।

StudyBix.com-Q20: হিউৱেন চাঙৰ ভ্ৰমণবৃত্তান্ত অনুসৰি, ভাস্কৰবৰ্মনৰ ৰাজত্বকালত কামৰূপত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্থিতি কেনেকুৱা আছিল?

A
ই হাজাৰ হাজাৰ বৌদ্ধ বিহাৰ থকা চৰকাৰী ৰাজধৰ্ম আছিল।
B
ৰজাজন নিজে এজন বৌদ্ধ ভিক্ষু আছিল।
C
মানুহে প্ৰকাশ্যভাৱে বৌদ্ধ ধৰ্ম পালন কৰা নাছিল আৰু কোনো স্বীকৃত বৌদ্ধ বিহাৰ নাছিল।
D
বৌদ্ধ ধৰ্মক সামৰিক শক্তিৰে সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰ্মূল কৰা হৈছিল।
E
কামৰূপ থেৰাবাদ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল।

View Answer View Explanation

Correct Answer: C) The people did not follow Buddhism openly, and there were no registered Buddhist monasteries.

Explanation: Xuanzang noted that King Bhaskaravarman and his people worshipped Devas (primarily Shiva) and that there were no built Buddhist monasteries (sangharamas) in Kamarupa. However, he recorded that whatever Buddhist converts existed secretly worshipped the Dharma, and the king himself showed profound respect and hospitality towards Xuanzang and learned Buddhist scholars.

Subject	Xuanzang's Observation
State Religion	Brahmanical / Deva worship (predominantly Shiva)
Buddhist Monasteries (Sangharamas)	None built or recorded in Kamarupa
Royal Attitude	High intellectual reverence and generous hospitality toward scholars

Why other options are incorrect:

A) Kamarupa was predominantly Brahmanical/Saivite, having hundreds of Deva temples rather than Buddhist monasteries.
B) Bhaskaravarman was an orthodox Hindu (Saiva) monarch, not a Buddhist monk.
D) There was no persecution or eradication of Buddhism; the king was tolerant, open-minded, and intellectually curious.
E) Nalanda and Magadha were international centers, not Kamarupa.

सही उत्तर: C) लोग खुले तौर पर बौद्ध धर्म नहीं मानते थे और यहाँ कोई औपचारिक बौद्ध विहार नहीं था।

व्याख्या: ह्वेन त्सांग ने लिखा है कि कामरूप के राजा और प्रजा देवालयों (विशेषतः शिव मंदिरों) के उपासक थे और पूरे राज्य में एक भी स्थापित बौद्ध संघाराम (विहार) नहीं था। जो थोड़े बहुत बौद्ध अनुयायी थे, वे गुप्त रूप से साधना करते थे। इसके बावजूद राजा भास्करवर्मन अत्यंत सहिष्णु थे और उन्होंने ह्वेन त्सांग का भव्य आतिथ्य सत्कार किया था।

विषय	ह्वेन त्सांग का प्रेक्षण
प्रधान धर्म	देव पूजा (मुख्यतः शिव आराधना)
बौद्ध विहार (संघाराम)	कामरूप में एक भी स्थापित विहार नहीं था
राजा का दृष्टिकोण	बौद्ध विद्वानों के प्रति अगाध आदर एवं सहिष्णुता

अन्य विकल्प क्यों गलत हैं:

A) कामरूप में सैकड़ों देव मंदिर थे, बौद्ध विहार नहीं।
B) भास्करवर्मन एक शैव हिंदू शासक थे, भिक्षु नहीं।
D) कामरूप में किसी प्रकार का बौद्ध उत्पीड़न नहीं हुआ था; राजा सभी विद्वानों का आदर करते थे।
E) अंतरराष्ट्रीय बौद्ध केंद्र नालंदा था, कामरूप नहीं।

সঠিক উত্তৰ: C) মানুহে প্ৰকাশ্যভাৱে বৌদ্ধ ধৰ্ম পালন কৰা নাছিল আৰু কোনো স্বীকৃত বৌদ্ধ বিহাৰ নাছিল।

ব্যাখ্যা: হিউৱেন চাঙে উল্লেখ কৰিছে যে ৰজা ভাস্কৰবৰ্মন আৰু প্ৰজাসকলে দেৱ-দেৱীৰ (প্ৰধানকৈ শিৱ) পূজা কৰিছিল আৰু কামৰূপত কোনো আনুষ্ঠানিক বৌদ্ধ বিহাৰ নাছিল। যিসকল বৌদ্ধ অনুগামী আছিল, তেওঁলোকে গোপনেহে ধৰ্ম পালন কৰিছিল; তথাপিও ৰজা ভাস্কৰবৰ্মনে বৌদ্ধ পণ্ডিত আৰু হিউৱেন চাঙৰ প্ৰতি গভীৰ শ্ৰদ্ধা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।

বিষয়	হিউৱেন চাঙৰ টোকা
প্ৰচলিত ধৰ্ম	দেৱ-দেৱীৰ উপাসনা (প্ৰধানতঃ শিৱ পূজা)
বৌদ্ধ বিহাৰ (সংঘাৰাম)	কামৰূপত এটাও নিৰ্মিত বৌদ্ধ বিহাৰ নাছিল
ৰজাৰ দৃষ্টিভংগী	বৌদ্ধ পণ্ডিত আৰু ধৰ্মৰ প্ৰতি গভীৰ সন্মান আৰু আতিথ্য

অন্য বিকল্পবোৰ কিয় অশুদ্ধ:

A) কামৰূপত বৌদ্ধ বিহাৰৰ পৰিৱৰ্তে শ শ দেৱ-দেৱীৰ মন্দিৰহে আছিল।
B) ভাস্কৰবৰ্মন এজন সনাতন শৈৱ ৰজা আছিল, বৌদ্ধ ভিক্ষু নাছিল।
D) ৰাজ্যত কোনো বৌদ্ধ বিৰোধী হিংসা নাছিল; ৰজা ধৰ্মীয়ভাৱে উদাৰ আছিল।
E) নালন্দাহে বৌদ্ধ শিক্ষাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কেন্দ্ৰ আছিল, কামৰূপ নহয়।

Reference Material

Top Post Ad

Below Post Ad

StudyBixঅসম YouTube চেনেল

আপোনাৰ সহায় আমাৰ অনুপ্ৰেৰণা

এতিয়াই সংযোগ কৰক!

StudyBix YouTube चैनल

आपका समर्थन हमारी प्रेरणा है

सफलता की तैयारी, हमारे साथ

StudyBix YouTube Channel

Your Support Keeps Us Going

Join Our Journey!

Varman Dynasty MCQ's - Part 1

Direction (1-20): In the following questions, evaluate your knowledge of the Varman Dynasty of ancient Kamarupa (Assam). Read each question carefully and select the best option among the choices provided.

Reference Material

Top Post Ad

Below Post Ad

StudyBixঅসম YouTube চেনেল

আপোনাৰ সহায় আমাৰ অনুপ্ৰেৰণা

এতিয়াই সংযোগ কৰক!

StudyBix YouTube चैनल

आपका समर्थन हमारी प्रेरणा है

सफलता की तैयारी, हमारे साथ

StudyBix YouTube Channel

Your Support Keeps Us Going

Join Our Journey!

Varman Dynasty MCQ's - Part 1

Direction (1-20): In the following questions, evaluate your knowledge of the Varman Dynasty of ancient Kamarupa (Assam). Read each question carefully and select the best option among the choices provided.

In-Quiz Ad

🔥 Unlock Premium Access

📱 Download StudyBix App

📢 Join Our Telegram Group