Top Post Ad

Below Post Ad

×

Daily Reading 3rd August

The State of Health Infrastructure in India

India's healthcare system is a complex tapestry of public and private sectors, marked by both commendable progress and persistent challenges. While the nation has made significant strides in increasing life expectancy and reducing mortality rates, the development of a robust and equitable health infrastructure remains a critical goal. The COVID-19 pandemic starkly exposed the deep-seated inequities and systemic weaknesses within the system. The crisis exacerbated the strain on already overburdened facilities and highlighted the urgent need for comprehensive reforms to ensure resilient and accessible healthcare for all citizens.

A fundamental issue is the glaring urban-rural divide. A significant portion of advanced medical infrastructure is concentrated in urban centers, leaving rural areas with often rudimentary facilities. This leads to severe disparities in healthcare access and outcomes. The paucity of qualified medical professionals, including doctors, nurses, and specialists, in rural India further compounds the problem. Many primary health centers suffer from a lack of essential equipment and are housed in dilapidated buildings. To augment the existing infrastructure, substantial investment is required not just in physical assets but also in human resources and digital health technologies to bridge this gap.

The government's focus is gradually shifting from purely curative care to a more holistic approach that includes preventive and prophylactic measures. Initiatives like the Ayushman Bharat scheme, with its two components—Health and Wellness Centres (HWCs) and the Pradhan Mantri Jan Arogya Yojana (PM-JAY)—represent a paradigm shift. The establishment of HWCs is a salutary step towards strengthening primary healthcare. However, the success of these schemes is contingent on addressing the concomitant challenges of funding, governance, and effective implementation. Ensuring that the benefits reach the intended population without administrative hurdles is a monumental task.

Moving forward, it is imperative to foster a healthcare model that is both affordable and high-quality. This involves increasing public health expenditure, encouraging public-private partnerships, and strengthening the regulatory framework for the private healthcare sector. Investing in medical research and indigenous manufacturing of medical devices and pharmaceuticals is crucial for self-reliance. Ultimately, building a resilient health infrastructure is not merely about constructing hospitals; it is about creating an integrated ecosystem that ensures timely, equitable, and quality healthcare for every citizen, thereby truly serving the nation's developmental aspirations.

भारत में स्वास्थ्य अवसंरचना की स्थिति

भारत की स्वास्थ्य सेवा प्रणाली सार्वजनिक और निजी क्षेत्रों का एक जटिल ताना-बाना है, जिसमें सराहनीय प्रगति और लगातार चुनौतियाँ दोनों शामिल हैं। जबकि राष्ट्र ने जीवन प्रत्याशा बढ़ाने और मृत्यु दर को कम करने में महत्वपूर्ण प्रगति की है, एक मजबूत (robust) और न्यायसंगत स्वास्थ्य अवसंरचना का विकास एक महत्वपूर्ण लक्ष्य बना हुआ है। COVID-19 महामारी ने प्रणाली के भीतर गहरी जड़ें जमा चुकी असमानताओं (inequities) और प्रणालीगत कमजोरियों को स्पष्ट रूप से उजागर कर दिया। संकट ने पहले से ही अत्यधिक बोझ (overburdened) वाली सुविधाओं पर तनाव को और बढ़ा दिया (exacerbated) और सभी नागरिकों के लिए लचीली और सुलभ स्वास्थ्य सेवा सुनिश्चित करने के लिए व्यापक सुधारों की तत्काल आवश्यकता पर प्रकाश डाला।

एक मूलभूत मुद्दा शहरी-ग्रामीण के बीच स्पष्ट विभाजन है। उन्नत चिकित्सा अवसंरचना का एक महत्वपूर्ण हिस्सा शहरी केंद्रों में केंद्रित है, जिससे ग्रामीण क्षेत्रों में अक्सर प्रारंभिक (rudimentary) सुविधाएं ही रह जाती हैं। इससे स्वास्थ्य सेवा तक पहुंच और परिणामों में गंभीर विषमताएं (disparities) पैदा होती हैं। ग्रामीण भारत में डॉक्टरों, नर्सों और विशेषज्ञों सहित योग्य चिकित्सा पेशेवरों की कमी (paucity) इस समस्या को और बढ़ा देती है। कई प्राथमिक स्वास्थ्य केंद्र आवश्यक उपकरणों की कमी से जूझ रहे हैं और जीर्ण-शीर्ण (dilapidated) इमारतों में स्थित हैं। मौजूदा बुनियादी ढांचे को बढ़ाने (augment) के लिए, इस अंतर को पाटने के लिए न केवल भौतिक संपत्ति में बल्कि मानव संसाधन और डिजिटल स्वास्थ्य प्रौद्योगिकियों में भी पर्याप्त निवेश की आवश्यकता है।

सरकार का ध्यान धीरे-धीरे केवल उपचारात्मक देखभाल से हटकर एक अधिक समग्र (holistic) दृष्टिकोण की ओर बढ़ रहा है जिसमें निवारक और रोगनिरोधी (prophylactic) उपाय शामिल हैं। आयुष्मान भारत योजना जैसी पहल, अपने दो घटकों - स्वास्थ्य और कल्याण केंद्र (HWCs) और प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना (PM-JAY) के साथ - एक प्रतिमान (paradigm) बदलाव का प्रतिनिधित्व करती है। HWCs की स्थापना प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा को मजबूत करने की दिशा में एक लाभकारी (salutary) कदम है। हालांकि, इन योजनाओं की सफलता वित्त पोषण, शासन और प्रभावी कार्यान्वयन की सहवर्ती (concomitant) चुनौतियों का समाधान करने पर निर्भर है। यह सुनिश्चित करना कि लाभ बिना किसी प्रशासनिक बाधा के इच्छित आबादी तक पहुंचे, एक बहुत बड़ा कार्य है।

आगे बढ़ते हुए, एक ऐसा स्वास्थ्य सेवा मॉडल विकसित करना अनिवार्य (imperative) है जो किफायती और उच्च गुणवत्ता वाला दोनों हो। इसमें सार्वजनिक स्वास्थ्य व्यय बढ़ाना, सार्वजनिक-निजी भागीदारी को प्रोत्साहित करना और निजी स्वास्थ्य सेवा क्षेत्र के लिए नियामक ढांचे को मजबूत करना शामिल है। आत्मनिर्भरता के लिए चिकित्सा अनुसंधान और चिकित्सा उपकरणों और फार्मास्यूटिकल्स के स्वदेशी निर्माण में निवेश करना महत्वपूर्ण है। अंततः, एक लचीली स्वास्थ्य अवसंरचना का निर्माण केवल अस्पताल बनाने के बारे में नहीं है; यह एक एकीकृत पारिस्थितिकी तंत्र बनाने के बारे में है जो प्रत्येक नागरिक के लिए समय पर, समान और गुणवत्तापूर्ण स्वास्थ्य सेवा सुनिश्चित करता है, जिससे वास्तव में राष्ट्र की विकासात्मक आकांक्षाओं की पूर्ति होती है।

ভাৰতত স্বাস্থ্য আন্তঃগাঁথনিৰ অৱস্থা

ভাৰতৰ স্বাস্থ্যসেৱা ব্যৱস্থাটো ৰাজহুৱা আৰু ব্যক্তিগত খণ্ডৰ এক জটিল মিশ্ৰণ, য'ত প্ৰশংসনীয় অগ্ৰগতি আৰু নিৰন্তৰ প্ৰত্যাহ্বান দুয়োটাই দেখা যায়। যদিও দেশে গড় আয়ুস বৃদ্ধি আৰু মৃত্যুৰ হাৰ হ্ৰাস কৰাত উল্লেখযোগ্য সফলতা অৰ্জন কৰিছে, এক শক্তিশালী (robust) আৰু ন্যায়সংগত স্বাস্থ্য আন্তঃগাঁথনিৰ বিকাশ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ লক্ষ্য হৈ আছে। ক'ভিড-১৯ মহামাৰীয়ে ব্যৱস্থাটোৰ ভিতৰত থকা গভীৰ অসমতা (inequities) আৰু প্ৰণালীগত দুৰ্বলতাবোৰ স্পষ্টভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। এই সংকটে ইতিমধ্যে অত্যাধিক বোজাগ্ৰস্ত (overburdened) সুবিধাসমূহৰ ওপৰত চাপ আৰু বৃদ্ধি কৰিছিল (exacerbated) আৰু সকলো নাগৰিকৰ বাবে স্থিতিস্থাপক আৰু সুলভ স্বাস্থ্যসেৱা নিশ্চিত কৰিবলৈ ব্যাপক সংস্কাৰৰ জৰুৰী প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল।

এটা মৌলিক সমস্যা হ'ল চহৰ আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ মাজত থকা স্পষ্ট বিভাজন। উন্নত চিকিৎসা আন্তঃগাঁথনিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ চহৰ অঞ্চলত কেন্দ্ৰীভূত, যাৰ ফলত গ্ৰাম্য অঞ্চলত প্ৰায়ে প্ৰাথমিক (rudimentary) সুবিধাহে থাকে। ইয়াৰ ফলত স্বাস্থ্যসেৱা লাভ আৰু ফলাফলত গুৰুতৰ বৈষম্য (disparities) সৃষ্টি হয়। গ্ৰাম্য ভাৰতত চিকিৎসক, নাৰ্ছ আৰু বিশেষজ্ঞকে ধৰি যোগ্য চিকিৎসা পেছাদাৰীৰ অভাৱে (paucity) এই সমস্যাটোক আৰু জটিল কৰি তোলে। বহুতো প্ৰাথমিক স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰত অত্যাৱশ্যকীয় সঁজুলিৰ অভাৱ আৰু সেইবোৰ জৰাজীৰ্ণ (dilapidated) অট্টালিকাত অৱস্থিত। বৰ্তমানৰ আন্তঃগাঁথনি বৃদ্ধি কৰিবলৈ (augment), এই ব্যৱধান দূৰ কৰিবলৈ কেৱল ভৌতিক সম্পদতেই নহয়, মানৱ সম্পদ আৰু ডিজিটেল স্বাস্থ্য প্ৰযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰতো যথেষ্ট বিনিয়োগৰ প্ৰয়োজন।

চৰকাৰৰ মনোযোগ লাহে লাহে কেৱল নিৰাময়মূলক যত্নৰ পৰা এক অধিক সামগ্ৰিক (holistic) দৃষ্টিভংগীলৈ সলনি হৈছে, য'ত প্ৰতিৰোধমূলক আৰু ৰোগ-প্ৰতিৰোধী (prophylactic) ব্যৱস্থা অন্তৰ্ভুক্ত। আয়ুষ্মান ভাৰত আঁচনিৰ দৰে পদক্ষেপ, ইয়াৰ দুটা উপাদান—স্বাস্থ্য আৰু আৰোগ্য কেন্দ্ৰ (HWCs) আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী জন আৰোগ্য যোজনা (PM-JAY)— এক দৃষ্টান্ত (paradigm) পৰিৱৰ্তনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। HWCs স্থাপন কৰাটো প্ৰাথমিক স্বাস্থ্যসেৱা শক্তিশালী কৰাৰ দিশত এক হিতকৰ (salutary) পদক্ষেপ। অৱশ্যে, এই আঁচনিসমূহৰ সফলতা পুঁজি, শাসন, আৰু কাৰ্যকৰী ৰূপায়ণৰ আনুষংগিক (concomitant) প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ সমাধানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। প্ৰশাসনিক বাধা অবিহনে উদ্দেশ্যিত জনসংখ্যাৰ ওচৰলৈ লাভালাভ পোৱাটো নিশ্চিত কৰা এক বৃহৎ কাম।

আগন্তুক সময়ত, এনে এক স্বাস্থ্যসেৱা মডেল গঢ়ি তোলাটো অত্যাৱশ্যকীয় (imperative) যিটো সুলভ আৰু উচ্চমানৰ দুয়োটাই হয়। ইয়াত ৰাজহুৱা স্বাস্থ্য ব্যয় বৃদ্ধি কৰা, ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্বক উৎসাহিত কৰা, আৰু ব্যক্তিগত স্বাস্থ্য খণ্ডৰ বাবে নিয়ন্ত্ৰণমূলক কাঠামো শক্তিশালী কৰা অন্তৰ্ভুক্ত। আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ বাবে চিকিৎসা গৱেষণা আৰু চিকিৎসা সঁজুলি আৰু ঔষধৰ থলুৱা নিৰ্মাণত বিনিয়োগ কৰাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ। শেষত, এক স্থিতিস্থাপক স্বাস্থ্য আন্তঃগাঁথনি নিৰ্মাণ কৰাটো কেৱল চিকিৎসালয় নিৰ্মাণ কৰাই নহয়; ই এক একত্ৰিত পৰিৱেশ তন্ত্ৰ সৃষ্টি কৰাৰ বিষয়ে যিয়ে প্ৰতিজন নাগৰিকৰ বাবে সময়মতে, ন্যায়সংগত, আৰু গুণগত স্বাস্থ্যসেৱা নিশ্চিত কৰে, যাৰ ফলত দেশৰ উন্নয়নমূলক আকাংক্ষাসমূহ প্ৰকৃততে পূৰণ হয়।

ROBUST


Meaning in English — Strong and healthy; vigorous; sturdy in construction.

Meaning in Hindi — मजबूत, हट्टा-कट्टा, तगड़ा।

Meaning in Assamese — শক্তিশালী, মজবুত, বলিষ্ঠ।

This Word is an English grammar: Adjective

Forms — Robust (Adjective), Robustly (Adverb), Robustness (Noun)

Synonyms — Sturdy, strong, resilient, tough, durable.

Antonyms — Weak, fragile, frail, delicate, flimsy.

Usage in a sentence — The company needs a robust strategy to compete in the market.

INEQUITIES


Meaning in English — Lack of fairness or justice; unfair circumstances.

Meaning in Hindi — असमानताएँ, अन्याय, पक्षपात।

Meaning in Assamese — অসমতা, অন্যায়, বৈষম্য।

This Word is an English grammar: Noun (Plural)

Forms — Inequity (Singular), Inequities (Plural)

Synonyms — Unfairness, injustice, disparity, bias, discrimination.

Antonyms — Equity, fairness, justice, impartiality, equality.

Usage in a sentence — The report highlighted the social and economic inequities in the country.

EXACERBATED


Meaning in English — To make a problem, bad situation, or negative feeling worse.

Meaning in Hindi — बदतर बना देना, बढ़ा देना, तीव्र करना।

Meaning in Assamese — অধিক বেয়া কৰা, বৃদ্ধি কৰা, উত্তেজিত কৰা।

This Word is an English grammar: Verb

Forms — Exacerbate (Base), Exacerbates (Present), Exacerbated (Past)

Synonyms — Aggravate, worsen, intensify, inflame, compound.

Antonyms — Alleviate, soothe, reduce, mitigate, relieve.

Usage in a sentence — The new policy only exacerbated the existing tensions between the two groups.

OVERBURDENED


Meaning in English — Loaded with too great a burden or responsibility.

Meaning in Hindi — अत्यधिक बोझ से लदा हुआ, अतिभारित।

Meaning in Assamese — অত্যাধিক বোজাগ্ৰস্ত, অতিভাৰাক্ৰান্ত।

This Word is an English grammar: Adjective

Forms — Overburden (Verb), Overburdened (Adjective)

Synonyms — Overloaded, overwhelmed, swamped, strained, inundated.

Antonyms — Unburdened, relieved, lightened, untaxed, free.

Usage in a sentence — The public transport system is severely overburdened during peak hours.

RUDIMENTARY


Meaning in English — Involving or limited to basic principles; relating to an immature, undeveloped, or basic form.

Meaning in Hindi — प्रारंभिक, मौलिक, अविकसित।

Meaning in Assamese — প্ৰাথমিক, মৌলিক, অপৰিণত।

This Word is an English grammar: Adjective

Forms — Rudimentary (Adjective)

Synonyms — Basic, elementary, simple, fundamental, primitive.

Antonyms — Advanced, sophisticated, complex, developed, evolved.

Usage in a sentence — He has only a rudimentary understanding of the subject.

DISPARITIES


Meaning in English — A great difference between two or more things.

Meaning in Hindi — विषमताएँ, असमानताएँ, अंतर।

Meaning in Assamese — বৈষম্য, পাৰ্থক্য, অমিল।

This Word is an English grammar: Noun (Plural)

Forms — Disparity (Singular), Disparities (Plural)

Synonyms — Imbalance, inequality, discrepancy, difference, divergence.

Antonyms — Parity, equality, similarity, correspondence, uniformity.

Usage in a sentence — The government is trying to reduce the economic disparities between regions.

PAUCITY


Meaning in English — The presence of something in only small or insufficient quantities or amounts; scarcity.

Meaning in Hindi — कमी, अभाव, अल्पता।

Meaning in Assamese — অভাৱ, নাটনি, স্বল্পতা।

This Word is an English grammar: Noun

Forms — Paucity (Noun)

Synonyms — Scarcity, dearth, shortage, lack, insufficiency.

Antonyms — Abundance, plethora, surplus, profusion, plenty.

Usage in a sentence — There is a paucity of information on this topic.

DILAPIDATED


Meaning in English — In a state of disrepair or ruin as a result of age or neglect.

Meaning in Hindi — जीर्ण-शीर्ण, टूटा-फूटा, खंडहर।

Meaning in Assamese — জৰাজীৰ্ণ, ভগ্নপ্ৰায়, ধ্বংসপ্ৰাপ্ত।

This Word is an English grammar: Adjective

Forms — Dilapidate (Verb), Dilapidated (Adjective), Dilapidation (Noun)

Synonyms — Ramshackle, derelict, run-down, decrepit, shabby.

Antonyms — Restored, renovated, pristine, sound, well-maintained.

Usage in a sentence — They bought a dilapidated old cottage and restored it beautifully.

AUGMENT


Meaning in English — To make something greater by adding to it; increase.

Meaning in Hindi — बढ़ाना, वृद्धि करना, विस्तार करना।

Meaning in Assamese — বৃদ্ধি কৰা, বঢ়োৱা, সম্প্ৰসাৰিত কৰা।

This Word is an English grammar: Verb

Forms — Augment (Verb), Augments (Verb), Augmented (Verb)

Synonyms — Increase, supplement, enhance, expand, boost.

Antonyms — Decrease, diminish, reduce, lessen, contract.

Usage in a sentence — He took a second job to augment his income.

HOLISTIC


Meaning in English — Characterized by the belief that the parts of something are intimately interconnected and explicable only by reference to the whole.

Meaning in Hindi — समग्र, संपूर्ण, एकीकृत।

Meaning in Assamese — সামগ্ৰিক, সম্পূৰ্ণ, একত্ৰিত।

This Word is an English grammar: Adjective

Forms — Holism (Noun), Holistic (Adjective), Holistically (Adverb)

Synonyms — Comprehensive, integrated, complete, unified, all-inclusive.

Antonyms — Fragmented, partial, specific, narrow, reductionist.

Usage in a sentence — The new policy takes a holistic approach to student welfare.

PROPHYLACTIC


Meaning in English — Intended to prevent disease.

Meaning in Hindi — रोगनिरोधी, निवारक।

Meaning in Assamese — ৰোগ-প্ৰতিৰোধী, নিবাৰক।

This Word is an English grammar: Adjective / Noun

Forms — Prophylactic (Adjective/Noun), Prophylaxis (Noun)

Synonyms — Preventive, precautionary, protective, preventative, defensive.

Antonyms — Curative, therapeutic, remedial, corrective, palliative.

Usage in a sentence — The doctor recommended a prophylactic course of antibiotics before the surgery.

SALUTARY


Meaning in English — Producing good effects; beneficial (especially with reference to something unwelcome or unpleasant).

Meaning in Hindi — लाभकारी, हितकर, स्वास्थ्यप्रद।

Meaning in Assamese — হিতকৰ, লাভজনক, উপকাৰী।

This Word is an English grammar: Adjective

Forms — Salutary (Adjective)

Synonyms — Beneficial, advantageous, helpful, valuable, profitable.

Antonyms — Detrimental, harmful, damaging, deleterious, injurious.

Usage in a sentence — The difficult experience had a salutary effect on his character.

CONCOMITANT


Meaning in English — Naturally accompanying or associated.

Meaning in Hindi — सहवर्ती, साथ होने वाला, संलग्न।

Meaning in Assamese — আনুষংগিক, সহগামী, সংলগ্ন।

This Word is an English grammar: Adjective / Noun

Forms — Concomitant (Adjective/Noun)

Synonyms — Attendant, associated, related, connected, accompanying.

Antonyms — Unrelated, independent, unconnected, separate, distinct.

Usage in a sentence — The rise in poverty and its concomitant social problems is a major concern.

PARADIGM


Meaning in English — A typical example or pattern of something; a model or framework.

Meaning in Hindi — प्रतिमान, मिसाल, आदर्श।

Meaning in Assamese — দৃষ্টান্ত, আৰ্হি, মডেল।

This Word is an English grammar: Noun

Forms — Paradigm (Singular), Paradigms (Plural)

Synonyms — Model, pattern, example, standard, prototype.

Antonyms — Anomaly, exception, deviation, irregularity, peculiarity.

Usage in a sentence — The discovery of DNA created a new paradigm in biology.

IMPERATIVE


Meaning in English — Of vital importance; crucial. Can also be a command.

Meaning in Hindi — अनिवार्य, अत्यावश्यक, आज्ञार्थक।

Meaning in Assamese — অত্যাৱশ্যকীয়, গুৰুত্বপূৰ্ণ, অপৰিহাৰ্য।

This Word is an English grammar: Adjective / Noun

Forms — Imperative (Adjective/Noun)

Synonyms — Crucial, vital, essential, critical, necessary.

Antonyms — Unimportant, optional, nonessential, trivial, secondary.

Usage in a sentence — It is imperative that we act now to address climate change.

In-Quiz Ad

🔥 Unlock Premium Access

Get unlimited mock tests for just ₹55/month

Upgrade Now