Top Post Ad

Below Post Ad

×

Daily Reading 15th June

The Civil Disobedience Movement: A Decisive Chapter in India's Freedom Struggle

The Civil Disobedience Movement (CDM), launched by Mahatma Gandhi in 1930, represented a significant escalation in the Indian nationalist struggle against British rule. Following the Purna Swaraj (complete independence) declaration at the Lahore Congress of 1929, the movement marked a new phase of political awakening. The seminal event that inaugurated this movement was the Dandi March. This act of protest was a brilliant strategic masterstroke, a symbolic defiance against the British government's draconian salt tax. The tax, which affected every Indian, rich or poor, embodied the economic exploitation inherent in colonial rule. Gandhi's 24-day march from Sabarmati Ashram to the coastal village of Dandi was more than a journey; it was a powerful catalyst that captured the imagination of the nation and the world.

The breaking of the salt law at Dandi triggered widespread civil disobedience across the country. The movement's methods were diverse, including the boycott of foreign goods, non-payment of taxes, and defiance of forest laws. This phase saw unprecedented participation from various sections of society, including women and peasants, who had hitherto been less involved. The British administration responded with repressive measures, including lathi charges and mass arrests. Despite this, the movement gained incredible momentum, with the primary objective to paralyze the functioning of the colonial government. The unwavering spirit of the protestors demonstrated a profound shift in the national consciousness, where fear of colonial authority was replaced by a determined resolve for freedom.

The first phase of the movement concluded with the Gandhi-Irwin Pact in March 1931, a political truce that led to Gandhi's participation in the Second Round Table Conference in London. The deliberations at the conference, however, proved inconclusive, leading to the resumption of the movement in 1932. Although the second phase did not achieve the same intensity, the CDM's overall impact was monumental. It showcased the unwavering commitment of the Indian people to self-rule. The movement was a powerful assertion of the moral right of Indians to be free. Its enduring legacy lies in how it substantially weakened the moral foundation of the British Raj and convinced the British government that a transfer of power was inevitable. It solidified the position of the Indian National Congress and prepared the masses for the final phase of the freedom struggle, the Quit India Movement.

सविनय अवज्ञा आंदोलन: भारत के स्वतंत्रता संग्राम में एक निर्णायक अध्याय

महात्मा गांधी द्वारा 1930 में शुरू किया गया सविनय अवज्ञा आंदोलन (सीडीएम), ब्रिटिश शासन के खिलाफ भारतीय राष्ट्रवादी संघर्ष में एक महत्वपूर्ण वृद्धि (escalation) का प्रतिनिधित्व करता था। 1929 के लाहौर कांग्रेस में पूर्ण स्वराज (पूर्ण स्वतंत्रता) की घोषणा के बाद, इस आंदोलन ने राजनीतिक जागरण के एक नए चरण को चिह्नित किया। इस आंदोलन का उद्घाटन करने वाली मौलिक (seminal) घटना दांडी मार्च थी। यह विरोध प्रदर्शन एक शानदार रणनीतिक मास्टरस्ट्रोक था, जो ब्रिटिश सरकार के कठोर (draconian) नमक कर के खिलाफ एक प्रतीकात्मक अवज्ञा (defiance) थी। यह कर, जिसने अमीर या गरीब हर भारतीय को प्रभावित किया, औपनिवेशिक शासन में निहित आर्थिक शोषण का प्रतीक (embodied) था। गांधी की साबरमती आश्रम से तटीय गांव दांडी तक की 24-दिवसीय यात्रा एक यात्रा से कहीं बढ़कर थी; यह एक शक्तिशाली उत्प्रेरक (catalyst) था जिसने राष्ट्र और दुनिया की कल्पना को मोहित कर लिया।

दांडी में नमक कानून तोड़ने से देश भर में व्यापक (widespread) सविनय अवज्ञा शुरू हो गई। आंदोलन के तरीके विविध थे, जिनमें विदेशी वस्तुओं का बहिष्कार, करों का भुगतान न करना और वन कानूनों की अवज्ञा शामिल थी। इस चरण में समाज के विभिन्न वर्गों, जिनमें महिलाएं और किसान शामिल थे, की अभूतपूर्व भागीदारी देखी गई, जो अब तक कम शामिल थे। ब्रिटिश प्रशासन ने लाठी चार्ज और बड़े पैमाने पर गिरफ्तारी सहित दमनकारी (repressive) उपायों के साथ जवाब दिया। इसके बावजूद, आंदोलन ने अविश्वसनीय गति (momentum) प्राप्त की, जिसका प्राथमिक उद्देश्य औपनिवेशिक सरकार के कामकाज को पंगु (paralyze) करना था। प्रदर्शनकारियों की अटूट भावना ने राष्ट्रीय चेतना में एक गहरा बदलाव प्रदर्शित किया, जहां औपनिवेशिक सत्ता के डर को स्वतंत्रता के लिए एक दृढ़ संकल्प ने बदल दिया था।

आंदोलन का पहला चरण मार्च 1931 में गांधी-इरविन समझौते के साथ समाप्त हुआ, जो एक राजनीतिक युद्धविराम (truce) था जिसके कारण गांधी ने लंदन में दूसरे गोलमेज सम्मेलन में भाग लिया। हालाँकि, सम्मेलन में हुए विचार-विमर्श (deliberations) अनिर्णायक साबित हुए, जिसके कारण 1932 में आंदोलन फिर से शुरू हो गया। यद्यपि दूसरे चरण में वही तीव्रता हासिल नहीं हुई, सीडीएम का समग्र प्रभाव बहुत बड़ा था। इसने स्व-शासन के प्रति भारतीय लोगों की अटल (unwavering) प्रतिबद्धता को प्रदर्शित किया। यह आंदोलन भारतीयों के स्वतंत्र होने के नैतिक अधिकार का एक शक्तिशाली कथन (assertion) था। इसकी स्थायी विरासत (legacy) इस बात में निहित है कि इसने ब्रिटिश राज की नैतिक नींव को काफी हद तक कमजोर कर दिया और ब्रिटिश सरकार को आश्वस्त किया कि सत्ता का हस्तांतरण अपरिहार्य था। इसने भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस की स्थिति को मजबूत किया और जनता को स्वतंत्रता संग्राम के अंतिम चरण, भारत छोड़ो आंदोलन के लिए तैयार किया।

আইন অমান্য আন্দোলন: ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ এক নিৰ্ণায়ক অধ্যায়

১৯৩০ চনত মহাত্মা গান্ধীৰ দ্বাৰা আৰম্ভ কৰা আইন অমান্য আন্দোলন (চিডিএম) ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদী সংগ্ৰামৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বৃদ্ধি (escalation) আছিল। ১৯২৯ চনৰ লাহোৰ কংগ্ৰেছত পূৰ্ণ স্বৰাজ (সম্পূৰ্ণ স্বাধীনতা) ঘোষণাৰ পিছত, এই আন্দোলনে ৰাজনৈতিক জাগৰণৰ এক নতুন পৰ্যায় চিহ্নিত কৰিছিল। এই আন্দোলনৰ শুভাৰম্ভ কৰা মৌলিক (seminal) ঘটনাটো আছিল দাণ্ডী যাত্ৰা। এই প্ৰতিবাদী কাৰ্যসূচী এক উজ্জ্বল কৌশলগত পদক্ষেপ আছিল, যিটো ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ কঠোৰ (draconian) লোণ কৰৰ বিৰুদ্ধে এক প্ৰতীকী অবাধ্যতা (defiance) আছিল। এই কৰ, যিয়ে ধনী-দুখীয়া প্ৰতিজন ভাৰতীয়ক প্ৰভাৱিত কৰিছিল, ঔপনিৱেশিক শাসনৰ অন্তৰ্নিহিত অৰ্থনৈতিক শোষণক প্ৰতিফলিত (embodied) কৰিছিল। গান্ধীৰ সবৰমতী আশ্ৰমৰ পৰা দাণ্ডীৰ উপকূলীয় গাঁৱলৈ ২৪ দিনীয়া যাত্ৰা কেৱল এক যাত্ৰাই নাছিল; ই এক শক্তিশালী অনুঘটক (catalyst) আছিল যিয়ে দেশ আৰু বিশ্বৰ কল্পনাক আকৰ্ষিত কৰিছিল।

দাণ্ডীত লোণ আইন ভংগ কৰাৰ ফলত দেশজুৰি ব্যাপক (widespread) আইন অমান্য আন্দোলন আৰম্ভ হৈছিল। আন্দোলনৰ পদ্ধতিসমূহ বিভিন্ন আছিল, যাৰ ভিতৰত বিদেশী সামগ্ৰী বৰ্জন, কৰ অনাদায় আৰু বন আইন অমান্য কৰা আদি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই পৰ্যায়ত সমাজৰ বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ, বিশেষকৈ মহিলা আৰু কৃষকসকলৰ অভূতপূৰ্ব অংশগ্ৰহণ দেখা গৈছিল, যিসকল ইয়াৰ আগতে কম জড়িত আছিল। ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে লাঠীচালনা আৰু গণ গ্ৰেপ্তাৰকে ধৰি দমনমূলক (repressive) ব্যৱস্থাৰে প্ৰত্যুত্তৰ দিছিল। ইয়াৰ সত্ত্বেও, আন্দোলনে অবিশ্বাস্য গতি (momentum) লাভ কৰিছিল, যাৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য আছিল ঔপনিৱেশিক চৰকাৰৰ কাৰ্যকলাপ পংগু (paralyze) কৰা। প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ অটল মনোভাৱে জাতীয় চেতনাত এক গভীৰ পৰিৱৰ্তন প্ৰদৰ্শন কৰিছিল, য'ত ঔপনিৱেশিক কৰ্তৃত্বৰ ভয়ৰ সলনি স্বাধীনতাৰ বাবে এক দৃঢ় সংকল্পই স্থান লৈছিল।

আন্দোলনৰ প্ৰথম পৰ্যায়টো ১৯৩১ চনৰ মাৰ্চ মাহত গান্ধী-আৰউইন চুক্তিৰ সৈতে সমাপ্ত হৈছিল, যিটো এক ৰাজনৈতিক যুদ্ধবিৰতি (truce) আছিল আৰু ইয়াৰ ফলত গান্ধীয়ে লণ্ডনত অনুষ্ঠিত দ্বিতীয় ঘূৰণীয়া মেজমেলত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু, মেলত হোৱা আলোচনা (deliberations) অনিৰ্ণায়ক প্ৰমাণিত হোৱাত ১৯৩২ চনত আন্দোলন পুনৰ আৰম্ভ হয়। যদিও দ্বিতীয় পৰ্যায়ত একেই তীব্ৰতা অৰ্জন কৰিব পৰা নাছিল, চিডিএমৰ সামগ্ৰিক প্ৰভাৱ আছিল অপৰিসীম। ই ভাৰতীয় জনসাধাৰণৰ স্ব-শাসনৰ প্ৰতি অবিচলিত (unwavering) প্ৰতিশ্ৰুতি প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। এই আন্দোলন ভাৰতীয়সকলৰ স্বাধীন হোৱাৰ নৈতিক অধিকাৰৰ এক শক্তিশালী দাবী (assertion) আছিল। ইয়াৰ স্থায়ী উত্তৰাধিকাৰ (legacy) এইটোৱেই যে ই ব্ৰিটিছ ৰাজৰ নৈতিক ভেটি যথেষ্ট দুৰ্বল কৰিছিল আৰু ব্ৰিটিছ চৰকাৰক পতিয়ন নিয়াইছিল যে ক্ষমতা হস্তান্তৰ অপৰিহাৰ্য। ই ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ স্থিতি সুদৃঢ় কৰিছিল আৰু জনসাধাৰণক স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ অন্তিম পৰ্যায়, ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰিছিল।

ESCALATION


Meaning in English — A rapid increase; a rise in the intensity or seriousness of something.

Meaning in Hindi — किसी चीज़ की तीव्रता या गंभीरता में तीव्र वृद्धि।

Meaning in Assamese — দ্ৰুত বৃদ্ধি; কোনো বস্তুৰ তীব্ৰতা বা গুৰুত্ব বৃদ্ধি।

This Word is an English grammar: Noun

Forms — Escalate (Verb), Escalating (Adjective)

Synonyms — Intensification, amplification, expansion, surge, magnification.

Antonyms — De-escalation, reduction, decrease, lessening, decline.

Usage in a sentence — The minor disagreement led to a major escalation of conflict between the two nations.

SEMINAL


Meaning in English — Strongly influencing later developments; groundbreaking or original.

Meaning in Hindi — बाद के विकास को दृढ़ता से प्रभावित करने वाला; मौलिक या अभूतपूर्व।

Meaning in Assamese — পৰৱৰ্তী বিকাশত শক্তিশালীভাৱে প্ৰভাৱ পেলোৱা; যুগান্তকাৰী বা মৌলিক।

This Word is an English grammar: Adjective

Forms — Seminally (Adverb)

Synonyms — Influential, formative, pioneering, groundbreaking, original.

Antonyms — Unimportant, derivative, secondary, insignificant, minor.

Usage in a sentence — The scientist's research paper was a seminal work in the field of genetics.

DEFIANCE


Meaning in English — Open resistance; bold disobedience.

Meaning in Hindi — खुला प्रतिरोध; साहसी अवज्ञा।

Meaning in Assamese — মুকলি প্ৰতিৰোধ; সাহসী অবাধ্যতা।

This Word is an English grammar: Noun

Forms — Defy (Verb), Defiant (Adjective)

Synonyms — Resistance, opposition, confrontation, rebellion, insubordination.

Antonyms — Obedience, compliance, submission, acquiescence, conformity.

Usage in a sentence — Wearing casual clothes to the formal event was an act of defiance.

DRACONIAN


Meaning in English — (of laws or their application) excessively harsh and severe.

Meaning in Hindi — (कानूनों या उनके अनुप्रयोग का) अत्यधिक कठोर और गंभीर।

Meaning in Assamese — (আইন বা ইয়াৰ প্ৰয়োগৰ ক্ষেত্ৰত) অত্যাধিক কঠোৰ আৰু গুৰুতৰ।

This Word is an English grammar: Adjective

Forms — N/A

Synonyms — Harsh, severe, strict, cruel, oppressive.

Antonyms — Mild, lenient, gentle, merciful, compassionate.

Usage in a sentence — The new regime introduced draconian measures to suppress dissent.

EMBODIED


Meaning in English — To be an expression of or give a tangible or visible form to (an idea, quality, or feeling).

Meaning in Hindi — (किसी विचार, गुण या भावना) की अभिव्यक्ति होना या उसे मूर्त या दृश्य रूप देना।

Meaning in Assamese — কোনো ধাৰণা, গুণ বা অনুভূতিৰ প্ৰকাশ হোৱা বা তাক এক মূৰ্ত বা দৃশ্যমান ৰূপ দিয়া।

This Word is an English grammar: Verb (past tense)

Forms — Embody (Verb), Embodiment (Noun)

Synonyms — Personified, represented, manifested, symbolized, exemplified.

Antonyms — Disembodied, excluded, concealed, separated, hidden.

Usage in a sentence — The constitution embodied the principles of liberty and justice for all.

CATALYST


Meaning in English — A person or thing that precipitates an event or change.

Meaning in Hindi — एक व्यक्ति या वस्तु जो किसी घटना या परिवर्तन को प्रेरित करती है।

Meaning in Assamese — কোনো ঘটনা বা পৰিৱৰ্তনক ত্বৰান্বিত কৰা ব্যক্তি বা বস্তু।

This Word is an English grammar: Noun

Forms — Catalyze (Verb), Catalytic (Adjective)

Synonyms — Stimulus, impetus, spark, incentive, motivation.

Antonyms — Hindrance, deterrent, obstacle, inhibitor, prevention.

Usage in a sentence — The invention of the printing press was a catalyst for the spread of knowledge.

WIDESPREAD


Meaning in English — Found or distributed over a large area or number of people.

Meaning in Hindi — एक बड़े क्षेत्र या बड़ी संख्या में लोगों में पाया या वितरित किया गया।

Meaning in Assamese — এক বৃহৎ অঞ্চল বা বহু লোকৰ মাজত পোৱা বা বিতৰণ কৰা।

This Word is an English grammar: Adjective

Forms — N/A

Synonyms — Extensive, prevalent, rampant, pervasive, common.

Antonyms — Limited, restricted, localized, rare, uncommon.

Usage in a sentence — There was widespread support for the new environmental policy.

REPRESSIVE


Meaning in English — Inhibiting or restraining the freedom of a person or group of people.

Meaning in Hindi — किसी व्यक्ति या लोगों के समूह की स्वतंत्रता को रोकना या बाधित करना।

Meaning in Assamese — কোনো ব্যক্তি বা লোকৰ গোটৰ স্বাধীনতাক বাধা দিয়া বা সংযত কৰা।

This Word is an English grammar: Adjective

Forms — Repress (Verb), Repression (Noun)

Synonyms — Oppressive, authoritarian, tyrannical, despotic, suppressive.

Antonyms — Liberal, democratic, permissive, liberating, tolerant.

Usage in a sentence — The citizens protested against the repressive laws enacted by the government.

MOMENTUM


Meaning in English — The impetus and driving force gained by the development of a process or course of events.

Meaning in Hindi — किसी प्रक्रिया या घटनाओं के क्रम के विकास से प्राप्त प्रेरणा और प्रेरक शक्ति।

Meaning in Assamese — কোনো প্ৰক্ৰিয়া বা ঘটনাৰ বিকাশৰ দ্বাৰা লাভ কৰা প্ৰেৰণা আৰু চালিকা শক্তি।

This Word is an English grammar: Noun

Forms — N/A

Synonyms — Impetus, force, drive, thrust, energy.

Antonyms — Stagnation, lethargy, inertia, weakness, slowness.

Usage in a sentence — The campaign lost momentum after its initial success.

PARALYZE


Meaning in English — To cause (a person, system, etc.) to become partly or wholly incapable of movement or action.

Meaning in Hindi — किसी (व्यक्ति, प्रणाली आदि) को आंशिक या पूरी तरह से गति या क्रिया करने में असमर्थ बना देना।

Meaning in Assamese — কোনো (ব্যক্তি, প্ৰণালী আদি)ক আংশিক বা সম্পূৰ্ণৰূপে গতি বা কাৰ্য কৰিবলৈ অক্ষম কৰি তোলা।

This Word is an English grammar: Verb

Forms — Paralysis (Noun), Paralyzed (Adjective)

Synonyms — Immobilize, disable, cripple, incapacitate, freeze.

Antonyms — Mobilize, activate, enable, empower, stimulate.

Usage in a sentence — The strike threatened to paralyze the country's transportation system.

TRUCE


Meaning in English — An agreement between enemies or opponents to stop fighting or arguing for a certain time.

Meaning in Hindi — दुश्मनों या विरोधियों के बीच एक निश्चित समय के लिए लड़ाई या बहस बंद करने का समझौता।

Meaning in Assamese — শত্ৰু বা বিৰোধীৰ মাজত এক নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে যুদ্ধ বা তৰ্ক বন্ধ কৰাৰ চুক্তি।

This Word is an English grammar: Noun

Forms — N/A

Synonyms — Ceasefire, armistice, peace, respite, moratorium.

Antonyms — War, conflict, hostility, fight, battle.

Usage in a sentence — Both sides agreed to a temporary truce to allow for negotiations.

DELIBERATIONS


Meaning in English — Long and careful consideration or discussion.

Meaning in Hindi — लंबा और सावधानीपूर्वक विचार-विमर्श या चर्चा।

Meaning in Assamese — দীঘলীয়া আৰু সাৱধানতাপূৰ্ণ বিবেচনা বা আলোচনা।

This Word is an English grammar: Noun (plural)

Forms — Deliberate (Verb/Adjective), Deliberation (Noun, singular)

Synonyms — Discussion, consideration, contemplation, debate, reflection.

Antonyms — Haste, impulsiveness, rashness, spontaneity, thoughtlessness.

Usage in a sentence — After lengthy deliberations, the jury reached a verdict.

UNWAVERING


Meaning in English — Steady or resolute; not wavering.

Meaning in Hindi — स्थिर या दृढ़; डांवाडोल नहीं।

Meaning in Assamese — স্থিৰ বা দৃঢ়; কম্পনহীন।

This Word is an English grammar: Adjective

Forms — Unwaveringly (Adverb)

Synonyms — Steadfast, firm, resolute, steady, determined.

Antonyms — Wavering, hesitant, unsteady, irresolute, fickle.

Usage in a sentence — She showed unwavering support for her friend during the difficult time.

ASSERTION


Meaning in English — A confident and forceful statement of fact or belief.

Meaning in Hindi — तथ्य या विश्वास का एक आत्मविश्वासपूर्ण और सशक्त कथन।

Meaning in Assamese — কোনো তথ্য বা বিশ্বাসৰ এক আত্মবিশ্বাসী আৰু জোৰদাৰ বক্তব্য।

This Word is an English grammar: Noun

Forms — Assert (Verb), Assertive (Adjective)

Synonyms — Declaration, statement, claim, contention, affirmation.

Antonyms — Denial, refutation, contradiction, repudiation, negation.

Usage in a sentence — The lawyer's bold assertion was supported by strong evidence.

LEGACY


Meaning in English — Something left or handed down from an ancestor or predecessor or from the past.

Meaning in Hindi — किसी पूर्वज या पूर्ववर्ती से या अतीत से छोड़ी गई या सौंपी गई कोई चीज़।

Meaning in Assamese — পূৰ্বপুৰুষ বা পূৰ্বসূৰীৰ পৰা বা অতীতৰ পৰা এৰি যোৱা বা হস্তান্তৰ কৰা কোনো বস্তু।

This Word is an English grammar: Noun

Forms — Legacies (Plural)

Synonyms — Heritage, inheritance, bequest, endowment, birthright.

Antonyms — N/A (The concept doesn't have direct antonyms, but one could contrast it with 'new creation' or 'ephemeral trend').

Usage in a sentence — The artist left behind a rich legacy of paintings and sculptures.

In-Quiz Ad

🔥 Unlock Premium Access

Get unlimited mock tests for just ₹55/month

Upgrade Now